Dziury w liścieniach, podgryzione siewki i rośliny więdnące mimo wilgotnej gleby to zwykle ślady żerowania jednego z kilkunastu gatunków. Przy silnym nalocie szarka komośnika plantacja może stracić 30-50% plonu. Zabieg opóźniony o kilka dni oznacza czasem konieczność przesiewu. Poniżej znajdziesz praktyczną ścieżkę decyzyjną: od objawu i sprawcy, przez próg ekonomicznej szkodliwości, po środek i termin zabiegu w skali BBCH.
Dwie grupy szkodników buraka: nadziemne i glebowe
Podział jest prosty i bezpośrednio wpływa na termin podjęcia decyzji. Pierwsza grupa żeruje na liściach i pędach. Należą do niej mszyce, śmietki, pchełki, drobnica burakowa, szarek komośnik i skośnik buraczak. W tej grupie znajdują się również szroniec zajączek, przędziorek chmielowiec, tarczyk mgławy, omarlica czarna oraz gąsienice motyli, między innymi rolnice, zwójki, piętnówki i błyszczka jarzeniówka. Szkodniki lub ślady ich obecności można dostrzec podczas lustracji, więc oprysk da się wykonać jeszcze w trakcie wegetacji.
Druga grupa przebywa w glebie i podgryza korzenie. Obejmuje drutowce, lenie, pędraki, starsze stadia rolnic oraz mątwika burakowego. Możliwości chemicznej interwencji w sezonie są tu mocno ograniczone. Decyzję trzeba podjąć przed siewem, podczas wyboru zaprawy nasiennej i planowania płodozmianu. Podstawą oceny są odkrywki glebowe oraz wynik badania próby na obecność cyst.
Rolnice pojawiają się w obu grupach. Młode gąsienice żerują na liściach. Starsze schodzą do gleby i podcinają rośliny przy szyjce korzeniowej.
Niektóre gatunki powodują straty wykraczające poza ubytek masy zielonej. Mszyce przenoszą wirusy żółtaczki, a szroniec zajączek przenosi bakterię odpowiedzialną za spadek cukrowości. Ślady żerowania mogą wyglądać niegroźnie, choć zawartość cukru w korzeniach rzeczywiście spada.
Szkodniki nadziemne – rozpoznanie po objawach żerowania
Pchełka burakowa – drobne wżerki i „sitko” na liścieniach
Chaetocnema concinna to mały, ciemny chrząszcz, który po spłoszeniu odskakuje jak pchła. Na plantacji można też spotkać pchełkę burakową-południową (Chaetocnema tibialis) oraz pchełkę czarną (Phyllotreta atra). Objawy są dość charakterystyczne: na liścieniach i pierwszych liściach właściwych pojawiają się okrągłe dołki oraz przedziurawienia. Po kilku dniach żerowania blaszka zaczyna przypominać sitko.
Największe ryzyko przypada na krótki okres od liścieni do fazy 4-5 liści. Roślina ma wtedy małą powierzchnię asymilacyjną, więc każdy wygryziony fragment oznacza odczuwalną stratę. Najpoważniejsze jest uszkodzenie punktu wzrostu w stożku. Taka siewka nie odbija i wypada z łanu. Przy dużej liczbie pchełek w rzędach powstają puste odcinki. Żerowaniu sprzyja ciepła, sucha wiosna. W takich warunkach podczas wschodów wykonuj lustracje co 2-3 dni.
Śmietki w buraku cukrowym – miny w liściach
Najpierw odwróć liść. Białe, podłużne jaja składane pojedynczo lub grupami po spodniej stronie blaszki wskazują na obecność śmietki. Po wylęgu larwy wgryzają się w miękisz i drążą miny. To przejaśnione, pęcherzowate korytarze widoczne pod światło. Uszkodzony fragment brązowieje, a później zasycha. Gdy min jest kilka, może zaschnąć cały liść.
W ciągu roku rozwijają się trzy pokolenia. Znaczenie gospodarcze ma pierwsze, występujące od wschodów do fazy 4 liści właściwych, dlatego lustracje prowadzi się już na wschodach. W lipcu miny bywają dobrze widoczne, ale powodują mniejsze straty gospodarcze. Objawy, progi i metody zwalczania są wspólne dla śmietki ćwiklanki (Pegomya hyoscyami) oraz śmietki burakowej (Pegomya betae).
Larwę ukrytą w minie osłania tkanka liścia, dlatego kontaktowy insektycyd nie dosięgnie larw w zaawansowanych minach. W tej sytuacji termin zabiegu ma większe znaczenie niż wybór preparatu.
Mszyce – szkodnik, który przenosi wirusy
Na buraku przeważają dwa gatunki. Mszyca burakowa (Aphis fabae) jest matowo czarna. Tworzy zwarte kolonie na spodzie liści i wierzchołkach roślin. Zasiedlone liście marszczą się i podwijają. Mszyca brzoskwiniowa (Myzus persicae) ma barwę od żółtej do zielonej i żeruje w większym rozproszeniu. Oba gatunki zostawiają lepką spadź, na której rozwijają się grzyby sadzakowe.
Ubytek soków nie jest tutaj największym zagrożeniem. Mszyce przenoszą wirusa żółtaczki buraka (BYV), wirusa łagodnej żółtaczki (BMYV) oraz mozaiki (BMV). Nakłuta roślina pozostaje zakażona. Decyzja dotyczy zatem ryzyka wejścia wirusa na plantację, a nie utraty kilku procent masy liści. Z tego powodu próg szkodliwości dla mszyc jest niski.
Po wycofaniu neonikotynoidów z zapraw nasiennych większego znaczenia nabrały opryski nalistne. Plantację trzeba regularnie lustrować w kwietniu i maju. Sprawdzaj spody liści na 30-40 roślinach w kilku częściach pola. Zacznij od obrzeży, bo właśnie tam pojawiają się pierwsze naloty uskrzydlonych samic.
Szarek komośnik – najgroźniejszy szkodnik wschodów
Bothynoderes punctiventris to szarobury chrząszcz o długości około 16 mm. Ma twarde pokrywy i dobrze maskuje się na powierzchni gleby. Zimuje w ziemi na polach po burakach. Wiosną wychodzi na powierzchnię, po czym pieszo przemieszcza się na sąsiednie plantacje. Podgryza siewki przy szyjce korzeniowej, często tuż pod powierzchnią gleby.
Objawy można dostrzec już z drogi. Rzędy są przerzedzone i poszarpane. Siewki leżą podcięte albo znikają całkowicie. Przy silnym wystąpieniu straty plonu sięgają 30-50%. Jeśli szarek zniszczy całą obsadę, pozostaje przesiew.
Monitoring zaczynaj od obrzeży pola, szczególnie od strony ubiegłorocznych plantacji buraka. Rozgarniaj glebę wokół siewek i przy grudkach, ponieważ chrząszcze kryją się płytko pod powierzchnią. Liczą się dni, nie tygodnie. Przy ciepłej pogodzie szarki wychodzą masowo. Mogą zlikwidować obsadę na kilku hektarach w czasie krótszym niż tydzień.
Drobnica burakowa, skośnik buraczak, szroniec zajączek, przędziorek i pozostałe
Drobnica burakowa (Atomaria linearis) mierzy do 1,8 mm, dlatego łatwiej znaleźć ślady żerowania niż samego chrząszcza. Objawów szukaj na szyjce korzeniowej siewki. Widać tam drobne, czerniejące wżery, które przewężają roślinę i prowadzą do jej zamierania. Wypady występują placowo. Łatwo pomylić je z uszkodzeniami powodowanymi przez zgorzel.
Skośnik buraczak (Scrobipalpa ocellatella) pojawia się później, w rozwiniętej rozecie. Larwy wgryzają się w liście sercowe, oplatają je oprzędem i zanieczyszczają odchodami. W rezultacie środek rozety czernieje. Larwy żerują wieczorem i nocą, dlatego lustrację oraz zabieg planuj po zmierzchu.
Szroniec zajączek (Pentastiridius leporinus), nazywany cykadą trzcinową, może powodować straty nieproporcjonalne do widocznych objawów. Przenosi bakterię Candidatus Arsenophonus phytopathogenicus, która wywołuje syndrom niskiej zawartości cukru (SBR). Liście mogą wyglądać znośnie, a korzeń rosnąć normalnie, lecz cukrowość spada. Różnica wychodzi później w rozliczeniu całej partii z cukrownią.
Przędziorek chmielowiec (Tetranychus urticae) nasila się podczas suchej, ciepłej pogody, szczególnie w lipcu i sierpniu. Zaczyna żerować na spodzie liści przy brzegach pola. Najpierw pojawiają się drobne, jasne plamki. Później blaszka srebrzy się i pokrywa cienkim oprzędem.
Tarczyk mgławy (Cassida nebulosa) nalatuje zazwyczaj w lipcu. Pozostawia charakterystyczne „okienka”, w których miękisz jest wyjedzony, a górna skórka pozostaje nienaruszona. Omarlica czarna (Blitophaga opaca) występuje jako matowoczarne chrząszcze lub lśniące larwy dorastające do 2 cm. Żeruje od maja do lipca. Jej rozwojowi sprzyja sucha, ciepła pogoda.
Szkodniki glebowe – dlaczego decyduje się o nich przed siewem
Drutowce to larwy chrząszczy z rodziny sprężykowatych: Agriotes obscurus, A. sputator, A. lineatus, Hemicrepidius niger oraz Selatosomus aeneus. Mają twarde, żółtobrunatne i walcowate ciała. Rozwijają się w glebie przez 3-5 lat, dlatego zasiedlone pole może sprawiać problemy przez kilka sezonów.
Lenie (Bibio marci, Bibio hortulanus) mają szarobrunatne, beznogie larwy. Żerują gromadnie w warstwie zawierającej dużo nierozłożonej materii organicznej. Bardziej zagrożone są pola po świeżym oborniku lub zaoranej zielonce.
Pędraki to larwy chrabąszcza majowego (Melolontha melolontha), chrabąszcza kasztanowca (M. hippocastani), guniaka czerwczyka (Amphimallon solstitiale) i ogrodnicy niszczylistki (Phyllopertha horticola). Rozpoznasz je po białym ciele wygiętym w literę C i brązowej głowie. Rolnice (Agrotis segetum, A. exclamationis, A. ipsilon, Xestia c-nigrum) podcinają rośliny przy powierzchni gleby. W dzień ukrywają się płytko przy podciętej roślinie. Właśnie tam trzeba ich szukać.
Objawy żerowania tych gatunków są podobne. Na polu powstają placowe wypady, a rośliny więdną mimo wilgotnej gleby. Po ich wyjęciu na korzeniach widać korytarze lub wygryzienia, czasem również obgryzioną korę. Uszkodzona roślina nie pobiera dostatecznej ilości wody, dlatego więdnie w słońcu nawet przy odpowiedniej wilgotności profilu.
Zarejestrowane rozwiązania ograniczają się do dwóch zapraw nasiennych: Force 20 CS (teflutryna) oraz Buteo Start (flupyradifuron). Etykieta drugiego preparatu wskazuje „średni poziom skuteczności”. Nie ma insektycydu doglebowego ani nalistnego, którym można uratować plantację po wschodach. Zagrożenie trzeba więc ocenić przed siewem.
Wykop na polu kilka odkrywek glebowych i przesiej z nich glebę, licząc larwy. Wynik przelicz na metr kwadratowy, porównaj z progami podanymi w dalszej części artykułu, a następnie podejmij decyzję o zaprawie. Przed zamówieniem nasion sprawdź aktualną rejestrację obu produktów w wyszukiwarce środków ochrony roślin MRiRW. Etykiety i zakresy stosowania mogą się zmieniać.
Mątwik burakowy – jak zbadać glebę i ograniczyć populację
Heterodera schachtii to nicień, którego samice mierzą 0,8-1,5 mm. Są widoczne gołym okiem jako białe, cytrynkowate kuleczki przyczepione do korzeni. Na polu występują placowe karłowacenie i więdnięcie roślin w godzinach największego nasłonecznienia, mimo wilgotnej gleby. Po wykopaniu rośliny widać rozgałęziony, „brodawkowaty” korzeń z pękiem korzeni bocznych zamiast jednego korzenia palowego.
Biologia mątwika tłumaczy, dlaczego problem utrzymuje się przez wiele lat. W Polsce rozwijają się zwykle 2 pokolenia rocznie, natomiast w cieplejszych rejonach nawet 5. Żywicielami jest ponad 200 gatunków roślin, przede wszystkim kapustowate i komosowate. Rzepak, gorczyca oraz komosa rosnąca jako chwast mogą więc zwiększać populację. Jedna cysta zawiera kilkaset jaj i larw. Zdolność inwazyjna utrzymuje się nawet przez kilkanaście lat, również wtedy, gdy w tym okresie na polu nie uprawiano buraka.
Same objawy nie wystarczą do oceny zagrożenia. Potrzebne jest badanie gleby. Materiał pobierz z warstwy ornej do 30 cm, z kilkunastu miejsc po przekątnej pola. Wymieszaj go i odsyp 0,5-0,8 kg do szczelnego woreczka. Opisz próbę. Przed wysyłką skontaktuj się z laboratorium, aby uzgodnić termin i sposób dostarczenia. Takie analizy wykonuje między innymi Terenowa Stacja Doświadczalna IOR-PIB w Toruniu.
Dodatni wynik oznacza konieczność ograniczania populacji, a nie próbę jej całkowitej likwidacji. Podstawą jest płodozmian trwający co najmniej 4 lata, najlepiej bez rzepaku, oraz konsekwentne zwalczanie chwastów komosowatych. Wsiewki roślin antymątwikowych, czyli gorczycy białej i rzodkwi oleistej, obniżają liczebność nicienia o 30-50%. Larwy wnikają w ich korzenie, ale nie kończą rozwoju.
Nowsza metoda wykorzystuje boczniaka ostrygowatego. W badaniach Uniwersytetu Opolskiego i IHAR-PIB grzyb ograniczał liczebność mątwika o 60% lub więcej. Aplikacja polega na rozrzuceniu na polu balotów słomy przerośniętej grzybnią.
Progi ekonomicznej szkodliwości – kiedy zabieg jest uzasadniony
| Szkodnik | Faza lub moment oceny | Próg |
|---|---|---|
| Pchełki | liścienie, pierwsze liście | pojedyncze wżerki |
| Pchełki | do fazy 4-5 liści | 5-10 chrząszczy/m² |
| Pchełki | odłów czerpakiem | 100-200 chrząszczy na 100 ruchów |
| Śmietki | liścienie | 4-6 jaj/roślinę |
| Śmietki | faza 4 liści | 14 jaj/roślinę |
| Śmietki | faza 2-4 liści | 6-8 larw/roślinę |
| Śmietki | ocena wizualna uszkodzeń | ponad 20% uszkodzonych liści |
| Mszyce | wschody i dalsze fazy | 15 osobników nieuskrzydlonych/roślinę lub 15% opanowanych roślin |
| Drobnica burakowa | od wschodów do 4 liści | 20% porażonych roślin |
| Drutowce, lenie | odkrywka przed siewem | 11 larw/m² |
| Pędraki | I stadium | 5-10 larw/m² |
| Pędraki | III stadium | 3-6 larw/m² |
| Rolnice | odkrywka, lustracja | 6 larw/m² |
| Mątwik burakowy | próba gleby | powyżej 500 larw lub jaj/100 g gleby |
Dwie pozycje wymagają komentarza, ponieważ źródła podają dla nich różne wartości. Rozbieżności mogą wynikać z odmiennej metodyki oraz roku publikacji. Starsze zalecenia nie zawsze odpowiadają aktualnej presji szkodnika i warunkom ochrony, dlatego datę opracowania trzeba brać pod uwagę razem ze sposobem prowadzenia lustracji.
W przypadku szarka komośnika jedno opracowanie wskazuje, że formalny próg nie istnieje, i zaleca zwalczanie po wykryciu 1 chrząszcza na 10 m². Drugie podaje progi zależne od terminu. Jesienią jest to 1 chrząszcz lub larwa na 100 m². Wiosną, w fazie BBCH 10-14, próg wynosi 1 chrząszcz na 10 m² albo 10% uszkodzonej blaszki liściowej na 30 ocenianych roślinach.
Przy śmietce rozbieżność dotyczy liczby jaj. Oprócz wartości zamieszczonych w tabeli spotyka się próg 4 jaj lub min na roślinę w fazie 2 liści. W fazie 4 liści jest to 8 jaj lub min, natomiast w fazie 6 liści ponad 20. Gdy źródła podają różne progi dla porównywalnej fazy, w praktyce przyjmij wartość ostrożniejszą, czyli niższą.
Źródła nie stosują jednej metodyki lustracji. Liczenie na metr kwadratowy, na roślinę albo za pomocą czerpaka daje wyniki, których nie da się bezpośrednio porównać. Przy szarku czas na reakcję może wynosić zaledwie kilka dni.
Samo przekroczenie progu nie przesądza jeszcze o skuteczności zabiegu. Liczy się też stadium rozwojowe szkodnika. Larwa ukryta w minie lub gąsienica rolnicy przebywająca w glebie może pozostać poza zasięgiem zastosowanego środka.
Czym pryskać buraka cukrowego? Środki, substancje czynne i terminy
Rejestracje mogą zmieniać się w trakcie sezonu, a część zezwoleń obowiązuje tylko czasowo. Przed zakupem sprawdź status każdego preparatu w wyszukiwarce środków ochrony roślin MRiRW. Środek stosuj wyłącznie zgodnie z aktualną etykietą.
Do zwalczania szarka komośnika zarejestrowane są acetamipryd, cypermetryna, lambda-cyhalotryna oraz tau-fluwalinat. Stosowane preparaty to Topgun 050 CS i Karate Zeon 050 CS, oba zawierające lambda-cyhalotrynę. Etykieta Karate Zeon 050 CS mówi o „średnim poziomie zwalczania”. Dostępny jest również Decis Expert 100 EC z deltametryną. W zastosowaniach małoobszarowych występuje Mavrik Vita 240 EW (tau-fluwalinat). Irazu 100 SE uzyskał zezwolenie MRiRW nr R-2/2026/PE w marcu 2026.
W ochronie przed mszycami stosuje się Mospilan 20 SP z acetamiprydem. Preparat ten był objęty zezwoleniem czasowym od 25.04 do 22.08.2024, dlatego przed zakupem trzeba sprawdzić jego obecny status. Pozostałe rozwiązania to Decis Mega 50 EW (deltametryna), Mavrik Vita 240 EW oraz Teppeki 50 WG z flonikamidem.
Pchełkę burakową i drobnicę burakową zwalcza się preparatem Decis Mega 50 EW. Przeciwko śmietce, oprócz Decis Mega 50 EW, dostępny jest Adel 280 SC. To mieszanina acetamiprydu i deltametryny, działająca systemicznie oraz kontaktowo.
Przędziorka zwalcza się preparatem Ortus 05 SC (fenpiroksymat), a zabieg zaleca się podczas suchej, ciepłej pogody. Przeciwko skośnikowi buraczakowi zarejestrowany jest Inazuma 130 WG, zawierający acetamipryd i lambda-cyhalotrynę. Oprysk wykonuje się wieczorem, gdy larwy wychodzą na powierzchnię liści. Na szrońca zajączka stosuje się Mospilan 20 SP, z takim samym zastrzeżeniem dotyczącym statusu zezwolenia jak przy mszycach.
Przy mszycach i gąsienicach ciecz robocza może nie docierać pod liść zlepiony spadzią albo oprzędem. Dodatek adiuwanta Inex-A, będącego kompozycją alkoholu i silikonów, pomaga cieczy dostać się pod spód blaszki. Dotyczy to między innymi zabiegów przeciwko przędziorkom oraz mszycom.
Zestawienie łączy próg podjęcia decyzji, preparat oraz potwierdzony w źródłach termin BBCH. Brak terminu w tabeli oznacza, że raport nie podaje dla danego szkodnika konkretnego zakresu BBCH.
| Szkodnik | Próg ekonomicznej szkodliwości | Środek lub rozwiązanie | Termin BBCH |
|---|---|---|---|
| Szarek komośnik | wiosną 1 chrząszcz/10 m² lub 10% uszkodzonej blaszki na 30 roślinach | Topgun 050 CS, Karate Zeon 050 CS, Decis Expert 100 EC, Mavrik Vita 240 EW, Irazu 100 SE | BBCH 10-14 |
| Śmietka ćwiklanka i burakowa | zależnie od fazy: 4-6 jaj/roślinę, 14 jaj/roślinę, 6-8 larw/roślinę lub ponad 20% uszkodzonych liści | Decis Mega 50 EW, Adel 280 SC | BBCH 12-19 |
| Mszyce | 15 osobników nieuskrzydlonych/roślinę lub 15% opanowanych roślin | Mospilan 20 SP, Decis Mega 50 EW, Mavrik Vita 240 EW, Teppeki 50 WG | brak potwierdzonego zakresu |
| Pchełki | pojedyncze wżerki; do 4-5 liści 5-10 chrząszczy/m² | Decis Mega 50 EW | brak potwierdzonego zakresu |
| Drobnica burakowa | 20% porażonych roślin od wschodów do 4 liści | Decis Mega 50 EW | brak potwierdzonego zakresu |
| Skośnik buraczak | brak progu w raporcie | Inazuma 130 WG | BBCH 31-39 |
| Szroniec zajączek | brak progu w raporcie | Mospilan 20 SP | BBCH 31-39 |
| Przędziorek chmielowiec | brak progu w raporcie | Ortus 05 SC | BBCH 39-49 |
| Drutowce | 11 larw/m² | zaprawy Force 20 CS lub Buteo Start | przed siewem |
| Lenie | 11 larw/m² | brak potwierdzonego środka w raporcie | przed siewem |
| Pędraki | 5-10 larw/m² w I stadium lub 3-6 larw/m² w III stadium | brak potwierdzonego środka w raporcie | przed siewem |
| Rolnice | 6 larw/m² | brak potwierdzonego środka w raporcie | brak potwierdzonego zakresu |
| Mątwik burakowy | powyżej 500 larw lub jaj/100 g gleby | płodozmian, rośliny antymątwikowe, boczniak ostrygowaty | przed siewem |
Terminy zabiegów w fazach BBCH
Zabieg przeciwko szarkowi komośnikowi wykonuje się w BBCH 10-14, czyli od liścieni do fazy 4 liści właściwych. Pierwszy zabieg na śmietkę przypada na BBCH 12-19, licząc od 2. liścia właściwego. Jest skierowany przeciw świeżo wylęgłym larwom. Szrońca zajączka i skośnika buraczaka zwalcza się w BBCH 31-39. Termin zabiegu przeciw przędziorkowi przypada na BBCH 39-49.
Próg i właściwa faza rozwojowa muszą wystąpić jednocześnie. Zabieg wykonany za późno może trafić w stadium niedostępne dla środka. Larwę w minie osłania tkanka liścia, natomiast gąsienica rolnicy przebywająca w glebie znajduje się poza zasięgiem cieczy roboczej. W obu przypadkach oprysk generuje koszt bez oczekiwanego efektu.
Profilaktyka i agrotechnika, które zmniejszają presję szkodników
Co najmniej 4-letni płodozmian, z ograniczeniem kapustowatych i komosowatych, zmniejsza presję mątwika oraz części szkodników glebowych. Rzepak w rotacji podtrzymuje populację nicienia, dlatego lepiej go pominąć na polach, gdzie badanie gleby dało dodatni wynik.
Izolacja przestrzenna dotyczy przede wszystkim szarka. Nowa plantacja założona obok ubiegłorocznej albo w sąsiedztwie pryzm korzeni jest narażona na chrząszcze przechodzące pieszo z pola na pole. Zwiększenie odległości od takich miejsc ogranicza ryzyko nalotu.
Chwasty komosowate zwalczaj również poza plantacją buraka, w tym na miedzach i ugorach. Komosa jest żywicielem mątwika oraz części szkodników nadziemnych. Pozostawiona na nieużytkach pozwala im odbudowywać populację mimo prawidłowo prowadzonego płodozmianu.
Wyrównane, szybkie wschody skracają okres największego zagrożenia. Roślina sprawnie przechodząca od liścieni do fazy 4 liści opuszcza najbardziej wrażliwe stadium, zanim pchełka lub śmietka wyrządzi poważną szkodę. Sprzyjają temu siew w ogrzaną glebę i dobrze przygotowane łoże siewne. Potrzebna jest też równomierna głębokość siewu.
Orka i uprawki mechaniczne wynoszą część larw glebowych na powierzchnię. Larwy giną wskutek wysychania albo są zjadane przez ptaki. Przy dużej liczebności takie zabiegi nie zastępują zaprawy, ale mogą ograniczyć średnie zagrożenie.
Biedronki i złotooki są naturalnymi wrogami mszyc. Ich obecność uwzględnij podczas lustracji plantacji. Jeśli liczebność mszyc pozostaje poniżej progu ekonomicznej szkodliwości, nie wykonuj oprysku profilaktycznego. Taki zabieg może ograniczyć populację pożytecznych owadów, zanim zdążą zahamować rozwój kolonii.
Buraki ćwikłowe w ogrodzie – co je atakuje i co można zastosować
Buraki ćwikłowe atakują w dużej mierze te same gatunki co buraki na plantacji przemysłowej. Są to pchełki, śmietka ćwiklanka, mszyce, rolnice oraz drutowce. Inna jest skala problemu i zestaw dostępnych metod.
Na niewielkiej grządce można stosować metody mechaniczne. Liście z minami obrywaj i wynoś poza ogród. Jaja śmietki znajdujące się po spodniej stronie blaszki można zetrzeć palcem. Gąsienic rolnic szukaj wieczorem lub rano, w glebie obok podciętych roślin.
Agrowłóknina rozłożona tuż po siewie ogranicza dostęp śmietki i pchełek w okresie największej wrażliwości siewek. Można ją zdjąć, gdy rośliny osiągną fazę 4-5 liści. Regularne podlewanie podczas upałów zmniejsza presję przędziorka, który rozwija się w suchych, gorących warunkach.
Płodozmian obowiązuje także w ogrodzie. Buraków nie uprawiaj na tym samym zagonie częściej niż raz na 4 lata. Nie sadź ich również po roślinach kapustnych.
Rejestracje małoobszarowe w buraku ćwikłowym mają między innymi Lanmos 20 SP (acetamipryd) oraz Decis Expert 100 EC. Przed użyciem sprawdź etykietę, dopuszczenie środka w tej uprawie i okres karencji, ponieważ korzeń jest przeznaczony do spożycia. Zakres obowiązków dotyczących stosowania środka zależy od statusu użytkownika, preparatu oraz sposobu wykonania zabiegu. W ogrodzie przydomowym często wystarczają metody mechaniczne.
Objawy, które mylą: szkodnik, choroba czy niedobór?
Plamki na liściach często prowadzą do błędnego rozpoznania. Chwościk buraka jest chorobą wywoływaną przez grzyb Cercospora beticola, a nie szkodnikiem. Drobne, okrągłe plamy mają jaśniejszy środek i czerwonobrunatną obwódkę. Pojawiają się od lipca. Przy silnym porażeniu niszczą aparat asymilacyjny. Insektycyd nie zadziała na chwościka, ponieważ do jego zwalczania służy fungicyd. Oba zabiegi można połączyć w jednym przejeździe, jeśli ich terminy się pokrywają, na przykład podczas lipcowego nalotu tarczyka lub przędziorka.
Żółtaczkę wirusową buraka (BYV) można rozpoznać po starszych liściach, które żółkną od wierzchołka, sztywnieją i stają się kruche. Przy zgniataniu w dłoni wyraźnie chrzęszczą. Przy niedoborze azotu liść żółknie równomiernie, ale pozostaje wiotki. BMYV powoduje żółtopomarańczowe plamy, które powiększają się i zlewają. BMV atakuje liście sercowe, wywołując mozaikowate przebarwienia młodych liści.
Rośliny zakażonej wirusem nie można wyleczyć. Ochrona polega na zwalczaniu wektora, czyli mszyc, zanim wirus rozprzestrzeni się na plantacji. Po pojawieniu się objawów zabieg może jedynie ograniczyć dalsze zakażenia.
