Żyto atakuje kilkanaście gatunków owadów: od mszyc i skrzypionek w łanie po wołka zbożowego w pryzmie ziarna. Zabiegu nie wykonuje się „na oko”, ale dopiero po przekroczeniu progu ekonomicznej szkodliwości. Poniżej znajdziesz progi, terminy lustracji oraz konkretne środki z dawkami, osobno dla pola i magazynu.
Spis treści
Spieszysz się? Kliknij tutaj i przejdź od razu do sposobów na zwalczanie szkodników żyta!
Dlaczego żyto wymaga osobnego podejścia do ochrony przed szkodnikami
Lista gatunków żerujących w życie pokrywa się z listą dotyczącą pszenicy czy jęczmienia, jednak presja szkodników może przebiegać inaczej. Dużo zależy od terminu siewu. Żyto ozime wschodzi wtedy, gdy trwa jeszcze jesienny nalot ploniarki zbożówki, a larwy łokasia garbatka intensywnie żerują. Liczy się również stanowisko. Żyto trafia zwykle na słabsze gleby i częściej niż inne zboża wraca po sobie w monokulturze. Sprzyja to gromadzeniu się w glebie drutowców, pędraków oraz rolnic.
Czy żyto jest mniej podatne na skrzypionki niż pszenica ozima i jęczmień jary? Dostępne opracowania tego nie rozstrzygają. Opisują porażenie pszenicy oraz jęczmienia, ale nie dają jasnej odpowiedzi w przypadku żyta. Najpewniejsze dane uzyskasz więc na własnej plantacji podczas liczenia larw.
Skala możliwych strat jest duża. Przy epidemicznym wysypie skrzypionek powierzchnia asymilacyjna liści może spaść o 60%, a plon o około 30-40%, zależnie od źródła. Agrosimex.pl podaje ostrożniejszą górną granicę, do 30%. Ploniarka może zabrać nawet 10% plonu.
Szkodniki żyta na polu – kogo szukać w łanie
Gatunki polowe można podzielić według miejsca oraz sposobu żerowania. Soki wysysają przede wszystkim mszyce i wciornastki. Na liściach lub kłosach żerują skrzypionki, ploniarka zbożówka, pryszczarek zbożowiec oraz miniarki. Pod ziemią i przy podstawie źdźbła działają drutowce, pędraki, rolnice, śmietki oraz łokaś garbatek. Podczas zwykłego przejścia po polu łatwo je przeoczyć.
Przy każdym gatunku opisano wygląd, objawy żerowania oraz powodowane szkody. Progi ekonomicznej szkodliwości i terminy obserwacji znajdziesz dalej, w tabeli decyzyjnej.
Mszyce – groźne przez żerowanie i przenoszone wirusy
W polskich zbożach żeruje około 70 gatunków mszycowatych (Aphididae) spośród ponad 600 notowanych w kraju. W praktyce największe znaczenie mają trzy gatunki.
Mszyca zbożowa (Sitobion avenae F.) zasiedla kłosy i właśnie na nich prowadzi się lustrację. Mszyca czeremchowo-zbożowa (Rhopalosiphum padi) jest najliczniejsza: odpowiada za 70-80% populacji mszyc w zbożach. Zimuje na czeremsze, wiosną przelatuje na zboża, a następnie zasiedla źdźbła i dolne partie roślin. Mszyca różano-trawowa (Metopolophium dirhodum) przebywa na spodniej stronie blaszek liściowych, zazwyczaj niżej w łanie niż mszyca zbożowa.
Wysysanie soków osłabia plantację. Przy dużym nasileniu strata plonu sięga około 20 kg/ha. Poważnym zagrożeniem jest też przenoszony przez mszyce wirus żółtej karłowatości jęczmienia (BYDV). Porażona roślina karłowacieje, jej liście żółkną i czerwienieją od wierzchołka. Źdźbła słabo się krzewią, a w kłosach powstają puste ziarniaki. Wirusa nie można wyleczyć. Ochrona polega na ograniczeniu mszyc, zanim zdążą przekłuć roślinę.
Jesienne naloty na młode żyto ozime mogą być groźniejsze niż letnie kolonie na kłosach, choć jesienią owadów widać znacznie mniej. Kilka osobników przenoszących BYDV na rośliny w fazie 2-3 liści wyrządzi większą szkodę niż liczna kolonia w okresie dojrzałości mlecznej, gdy plon jest już prawie ukształtowany. Objawy wirozy pojawią się dopiero wiosną jako place zahamowanych, żółknących roślin. Nalot uskrzydlonych mszyc pomagają wykryć [[aff:żółte tablice lepowe]], ale wynik z tablic nie zastępuje liczenia owadów na roślinach.
Skrzypionki – jak wygląda skrzypionka i co zostawia na liściach
W życie spotkasz dwa gatunki. Skrzypionka zbożowa (Oulema melanopus L.) jest chrząszczem długości 5-6 mm. Ma metalicznie granatowo-niebieskie pokrywy, a jej przedplecze i odnóża są rdzawopomarańczowe. Skrzypionka błękitek jest wyraźnie mniejsza, mierzy 3,5-4 mm i ma jednolite, metaliczne ubarwienie bez pomarańczowych akcentów. Literatura podaje jej nazwę łacińską w kilku wariantach, dlatego bezpieczniej posługiwać się nazwą polską.
Dorosłe chrząszcze wygryzają w blaszkach liściowych wąskie, podłużne smugi biegnące wzdłuż nerwów. Największe szkody powodują jednak larwy. Larwa skrzypionki dorasta do 5 mm, ma żółtawe ciało i ciemną głowę, lecz pokrywa się własnymi odchodami. Wygląda wtedy jak wilgotna grudka błota przyklejona do liścia. Po tym najłatwiej ją rozpoznać. Przy oglądaniu jaj i młodych larw przydaje się [[aff:lupa entomologiczna]].
Larwy zeskrobują tkankę z górnej strony blaszki, pozostawiając nietkniętą dolną skórkę. Powstają podłużne wyżerki zwane okienkami: pasy przezroczystej, białawej błonki między zielonymi nerwami. Oglądany pod światło liść wygląda jak pocięty w prążki. Przy dużym nasileniu okienka łączą się i liść zasycha. Powierzchnia asymilacyjna spada wtedy nawet o 60%. Najdotkliwsze są uszkodzenia liścia flagowego, który odpowiada za nalewanie ziarna.
Skrzypionki przenoszą również wirusa mozaiki stokłosy (BMV). Ślady ich żerowania łatwo zauważyć, ale dopiero po uszkodzeniu tkanki. Decyzję o zabiegu podejmuje się więc na podstawie liczby larw, a nie powierzchni wyżerek.
Ploniarka zbożówka – trzy pokolenia w sezonie
Ploniarka zbożówka (Oscinella frit) wydaje trzy pokolenia w sezonie. W życie ozimym największe znaczenie ma pokolenie jesienne. Muchówka składa jaja na młodych roślinach, a larwa wgryza się w źdźbło i dociera do stożka wzrostu.
Objaw jest charakterystyczny. Liść sercowy, czyli najmłodszy liść pośrodku pędu, żółknie od nasady i zamiera, natomiast zewnętrzne liście pozostają zielone. Po pociągnięciu pęsetą lub palcami wysuwa się bez oporu. Roślina próbuje się ratować i wypuszcza pędy boczne. Są jednak słabsze i opóźnione, przez co plon spada nawet o 10%.
Insektycyd ma w tym przypadku ograniczoną skuteczność, ponieważ larwa przebywa wewnątrz źdźbła i preparat do niej nie dociera. Więcej zależy od terminu siewu. Opóźnienie siewu żyta ozimego sprawia, że wschody następują po szczycie nalotu, gdy muchówki nie mają już odpowiednich roślin do złożenia jaj. Ten sam mechanizm wykorzystuje się w pozostałych zbożach ozimych. W zbożach jarych postępuje się odwrotnie i przyspiesza siew.
Pryszczarek zbożowiec i wciornastki – szkodniki, których nie widać z drogi
Pryszczarek zbożowiec (Haplodiplosis equestris) jest drobną muchówką. Jego larwy żerują pod pochwą liściową, u podstawy źdźbła. Pozostawiają wrzecionowate, podłużne wygryzienia oraz wgłębienia przypominające wydłużone galasy. Aby je znaleźć, trzeba odchylić pochwę liściową. Uszkodzone źdźbło gorzej przewodzi wodę i asymilaty. Łatwiej też wylega, a kłos wytwarza drobniejsze ziarno.
Okno na wykonanie zabiegu jest krótkie. Oprysk trzeba przeprowadzić w fazie strzelania w źdźbło. Później larwy znajdują się już pod pochwą i zabieg wykonany po tej fazie może okazać się nieskuteczny. Problemem jest wtedy dostęp do szkodnika, a nie wybór substancji czynnej.
Wciornastki najpierw żerują w pochwach liściowych, później przechodzą na kłos. Wysysają soki z plew i rozwijających się ziarniaków, przez co ziarno pozostaje drobne oraz pomarszczone. Owady są niewielkie i z odległości ramienia niemal niewidoczne. Zerwij kłos i wytrząśnij go nad czystą, białą kartką. Ciemne, ruchliwe kreski na jasnym tle można wtedy policzyć. Przy rozpoznawaniu pojedynczych osobników pomoże [[aff:lupa entomologiczna]].
Do szkodników liści należą również miniarki. Ich larwy żerują wewnątrz blaszki liściowej, między jej warstwami. Pozostawiają jasne, wydłużone chodniki lub nieregularne plamy, czyli miny. Larwy są ukryte w tkance, dlatego z drogi widać głównie ślady żerowania. Liść traci część czynnej powierzchni. Podczas rozpoznawania trzeba odróżnić miny od podłużnych okienek pozostawianych przez skrzypionki.
Szkodniki glebowe i łokaś garbatek – straty jeszcze przed wschodami
Drutowce, czyli larwy sprężykowatych, pędraki będące larwami chrabąszczowatych, rolnice i śmietki należą do szkodników glebowych zbóż. Ich obecność daje podobny obraz: placowe przerzedzenia łanu. Rośliny nie żółkną stopniowo. Po prostu ich brakuje albo dają się bez oporu wyciągnąć z gleby, ponieważ mają przegryzioną szyjkę korzeniową lub podstawę źdźbła. Presja rośnie po wieloletniej monokulturze zbóż, a także na polach po zaoranej murawie lub ugorze.
Łokaś garbatek pozostawia inny ślad, który łatwo pomylić z uszkodzeniami powodowanymi przez zwierzynę. Jego larwy żyją w pionowych norkach w glebie. Nocą wciągają do środka liście i zjadają miękkie tkanki. Na powierzchni pozostają postrzępione włókna. Liść wygląda, jakby został przeżuty i wypluty. Obok uszkodzonej rośliny można znaleźć otwór norki. Szkodnik jest aktywny jesienią, a potem wczesną wiosną.
Przed siewem wykonaj odkrywki pod kątem drutowców i rolnic. Wykop doły o wymiarach 25 x 25 cm i głębokości szpadla, przesiej ziemię, policz larwy, a wynik przelicz na metr kwadratowy. W przypadku śmietek ocenę prowadzi się również po wschodach, licząc uszkodzone rośliny lub larwy. Łokasia monitoruje się jesienią i wczesną wiosną. Po przekroczeniu właściwego progu źródła przewidują zabieg zwalczający jego larwy.
Progi ekonomicznej szkodliwości i terminy lustracji – kiedy zabieg się opłaca
Poniższa tabela łączy dane rozproszone w źródłach: termin poszukiwania szkodnika, próg uzasadniający zabieg oraz zalecany sposób działania. Przy preparatach podano substancje i dawki opisane w researchu, ale ich rejestracje dotyczyły pszenicy albo jęczmienia, nie żyta.
| Szkodnik | Próg ekonomicznej szkodliwości | Termin i sposób obserwacji | Zalecany zabieg (substancja czynna) |
|---|---|---|---|
| Skrzypionki (oziminy) | 1-2 larwy na 1 źdźbło | Od kłoszenia, liczenie larw na źdźbłach w kilku punktach pola | Cypermetryna, Cyperkill Max 500 SC 0,05 l/ha w jęczmieniu jarym; chloropiryfos, Pyrisimex 480 EC 0,5-0,6 l/ha w pszenicy ozimej. Przed użyciem sprawdź aktualną rejestrację w życie |
| Skrzypionki (zboża jare) | 1 larwa na 2-3 źdźbłach | Jak wyżej | Cypermetryna, Cyperkill Max 500 SC 0,05 l/ha w jęczmieniu jarym; dobór wyłącznie według bieżącej etykiety |
| Mszyca zbożowa | średnio 5 mszyc na 1 kłos | Od pełni kłoszenia do początku dojrzałości mlecznej, 100 losowych źdźbeł | Beta-cyflutryna, Bulldock 025 EC 0,25 l/ha w pszenicy ozimej; przed użyciem sprawdź aktualną rejestrację w życie |
| Mszyca czeremchowo-zbożowa | 5 osobników na 1 źdźbło | Jesienią na wschodach, przy ryzyku BYDV, oraz wiosną w łanie | Substancja i dawka zgodne z aktualną rejestracją dla żyta |
| Ploniarka zbożówka | 6 jaj na 10 roślinach lub 6 larw na 100 roślinach | Jesienny nalot na wschody żyta ozimego, przegląd roślin i pochew liściowych | Zabieg ma ograniczoną skuteczność; podstawą jest odpowiedni termin siewu |
| Wciornastki (strzelanie w źdźbło) | 10 larw na 1 źdźble | Faza strzelania w źdźbło, kontrola pochew liściowych | Substancja i dawka zgodne z aktualną rejestracją w danym zbożu |
| Wciornastki (wypełnianie ziarna) | 40-50 larw na 1 kłosie | Wytrząsanie kłosa nad białą kartką | Substancja i dawka zgodne z aktualną rejestracją w danym zbożu |
| Pryszczarek zbożowiec (oziminy) | 15 jaj na 1 źdźble | 100-150 losowych źdźbeł, faza strzelania w źdźbło | Zabieg preparatem zarejestrowanym w danym zbożu, wykonany w fazie strzelania w źdźbło |
| Pryszczarek zbożowiec (jare) | 5 jaj na 1 źdźble | Jak wyżej | Jak wyżej |
| Drutowce | 10-20 larw/m² | Odkrywki glebowe przed siewem | Decyzja agrotechniczna przed siewem |
| Rolnice | 6-8 gąsienic/m² | Odkrywki glebowe przed siewem | Decyzja agrotechniczna przed siewem |
| Śmietki | 10 uszkodzonych roślin na 30 badanych lub 80 larw/m² | Przegląd roślin po wschodach i odkrywki | Decyzja po ocenie uszkodzonych roślin lub liczby larw; dobór działania zgodnie z aktualnymi zaleceniami |
| Łokaś garbatek (jesień) | 1-2 larwy lub 4 świeżo uszkodzone rośliny/m² | Jesienna lustracja, liczenie norek i przeżutych roślin | Zabieg zwalczający larwy po przekroczeniu progu, preparatem zarejestrowanym w życie |
| Łokaś garbatek (wiosna) | 3-5 larw lub 8-10 uszkodzonych roślin/m² | Wczesna wiosna, po ruszeniu wegetacji | Jak wyżej |
Próg ekonomicznej szkodliwości określa liczebność szkodnika, przy której cena uratowanego plonu przewyższa koszt zabiegu. Nie jest to moment pojawienia się pierwszych objawów. Ślady żerowania mogą wystąpić wcześniej i skłaniać do zbędnego oprysku. Kilkanaście okienek na liściu wygląda źle, ale przy jednej larwie na cztery źdźbła w oziminie zabieg się nie zwróci. Bywa też odwrotnie: pojedyncze mszyce na jesiennych wschodach nie wyglądają groźnie, choć mogą przenosić BYDV.
Progi opracowano dla zbóż jako grupy, a nie wyłącznie dla żyta. Zakładają też przeciętną relację ceny ziarna do kosztu zabiegu. Przy wysokiej cenie skupu granica opłacalności przesuwa się nieco w dół, natomiast przy tanim ziarnie i drogim paliwie – w górę.
Jak prowadzić monitoring plantacji żyta
Lustracja daje podstawę do decyzji tylko wtedy, gdy odbywa się systematycznie: co najmniej raz w tygodniu, przez cały okres wegetacji, od wschodów do początku dojrzewania. Jedno przejście w sezonie, wykonane dopiero po dostrzeżeniu objawów z drogi, nie wystarczy.
Przechodź po przekątnej pola i zatrzymuj się w kilku punktach oddalonych od brzegu. Obrzeża łanu są zwykle zasiedlane silniej, dlatego mogą zawyżać wynik. Mszycę zbożową ocenia się na 100 losowo wybranych źdźbłach, od pełni kłoszenia do początku dojrzałości mlecznej. Złoża jaj pryszczarka zbożowca liczy się na 100-150 losowo wybranych źdźbłach. Do śledzenia nalotów można wykorzystać [[aff:żółte tablice lepowe]], a drobne jaja i larwy obejrzeć przez [[aff:lupa entomologiczna]].
Termin wylotu pryszczarka można określić także za pomocą kryterium fitofenologicznego. Wylot pokrywa się z początkiem kwitnienia rzepaku oraz pełnią kwitnienia jabłoni. Jeśli za miedzą kwitnie jabłoń, czas wejść w żyto i sprawdzić podstawy źdźbeł.
Zapisuj wyniki wraz z datą oraz numerem pola. Po dwóch lub trzech sezonach zobaczysz, na których kwaterach presja powtarza się co roku i od których pól zaczynać lustrację. Godzina w łanie kosztuje mniej niż jeden niepotrzebny przejazd opryskiwaczem.
Zwalczanie chemiczne – czym opryskać żyto i w jakiej dawce
Dane produktowe ze źródeł dotyczą różnych gatunków zbóż, nie zawsze żyta. Bulldock 025 EC, zawierający beta-cyflutrynę, w dawce 0,25 l/ha miał rejestrację na mszycę zbożową w pszenicy ozimej. Cyperkill Max 500 SC z cypermetryną w dawce 0,05 l/ha stosowano przeciw skrzypionkom w jęczmieniu jarym. Pyrisimex 480 EC, zawierający chloropiryfos, stosowano przeciw skrzypionkom w pszenicy ozimej w dawce 0,5-0,6 l/ha. Nie są to zbiorcze zalecenia dla żyta. Preparat do takiego zabiegu można znaleźć jako [[aff:insektycyd na skrzypionki]], ale o jego użyciu rozstrzyga aktualna etykieta.
W przypadku preparatu Pyrisimex 480 EC oprysk wykonywano na początku wylęgania larw, w fazie BBCH 50-53, gdy widoczne było około 30% wierzchołka kłosa. Wcześniejszy zabieg trafiał głównie w chrząszcze, które mogły jeszcze złożyć jaja. Po późniejszym oprysku larwy były już w stanie uszkodzić liście.
Przed każdym zabiegiem sprawdź aktualną etykietę-instrukcję stosowania oraz rejestr środków ochrony roślin MRiRW. Podane dawki pochodzą z rejestracji dotyczących pszenicy i jęczmienia, które nie zawsze obejmują żyto. Dostępność części substancji czynnych, zwłaszcza chloropiryfosu, podlegała zmianom rejestracyjnym. Środek zastosowany niezgodnie z etykietą może okazać się nieskuteczny i narazić producenta na konsekwencje przy sprzedaży ziarna. Do pracy na mniejszym areale można dobrać [[aff:opryskiwacz plecakowy 20 l]], o ile sprzęt pozwala zachować dawkę i warunki podane w etykiecie preparatu.
W praktyce zabiegi bywają łączone. Podczas lustracji plantacji żyta mieszańcowego w fazie 3. kolanka wykryto skrzypionkę zbożową, skrzypionkę błękitka oraz pierwsze kolonie mszycy zbożowej. Wykonano jeden zabieg obejmujący regulator wzrostu, fungicydy i insektycyd: trineksapak etylu 75 g + fenpropidyna 360 g + propikonazol 100 g + zeta-cypermetryna 10 g. Pozwoliło to przeprowadzić jeden przejazd zamiast trzech. Ograniczono też ugniatanie gleby oraz uszkodzenia łanu przez koła.
Insektycydy trzeba zmieniać między grupami o różnych mechanizmach działania, aby nie sprzyjać uodparnianiu się szkodników. Sama zmiana marki przy zachowaniu tej samej substancji czynnej nie rozwiązuje problemu. Liczy się mechanizm działania podany na etykiecie. Trzeba też uwzględnić wpływ środka na owady zapylające i naturalnych wrogów szkodników.
Profilaktyka i metody niechemiczne – co zrobić, żeby nie opryskiwać
Najtańszy jest zabieg, którego nie trzeba wykonywać. Zacznij od płodozmianu. Uprawa żyta po życie przez kolejne lata sprzyja szkodnikom glebowym i skrzypionkom, ponieważ obie grupy mogą pozostawać na tym samym stanowisku. Znaczenie ma też izolacja przestrzenna od kukurydzy oraz niektórych traw będących rezerwuarem ploniarki zbożówki.
Odpowiedni termin siewu może zastąpić zabieg i nie wymaga dodatkowych nakładów. Opóźnienie siewu żyta ozimego sprawia, że wschody omijają jesienny nalot ploniarki. W zbożach jarych mechanizm jest odwrotny: siew się przyspiesza, aby rośliny były bardziej rozwinięte w chwili pojawienia się pokolenia wiosennego.
Uprawki pożniwne eliminują larwy i poczwarki skrzypionek zimujące w resztkach roślinnych. Zabieg wykonany zaraz po zbiorze przerywa ich rozwój. Niszczy również samosiewy będące zielonym mostem dla mszyc.
Naturalni wrogowie mszyc są częścią ochrony plantacji. Mszycami żywią się biedronki, larwy bzygowatych oraz złotooki. Kwitnące rośliny w pobliżu pola zapewniają dorosłym owadom dostęp do nektaru. Miedza, pas kwietny lub nieskoszony rów pomagają utrzymać ich bazę pokarmową. W odpowiednim miejscu można też ustawić [[aff:domek dla owadów pożytecznych]]. Kolonia ograniczana przez drapieżniki może nie przekroczyć progu szkodliwości, więc oprysk nie będzie potrzebny.
Ten układ łatwo naruszyć jednym zabiegiem. Insektycyd o szerokim spektrum może ograniczyć również liczebność organizmów pożytecznych. Dlatego preparat dobiera się z uwzględnieniem wpływu na entomofaunę. Zabieg wykonuje się zgodnie z etykietą, poza porą aktywności owadów zapylających.
Szkodniki magazynowe żyta – ziarno, które traci wartość po zbiorze
Ziarno w magazynie nie zwiększa już masy, ale nadal może tracić cenę handlową. Szkodniki magazynowe prowadzą ukryty tryb życia, dlatego ich żerowanie zwykle wykrywa się po fakcie: po zapachu, zbryleniu pryzmy albo pyle na powierzchni. Wtedy straty są już wymierne.
| Gatunek | Wielkość | Wygląd i ślady żerowania | Okres największego zagrożenia |
|---|---|---|---|
| Wołek zbożowy | 2-5 mm | Ciemnobrunatny chrząszcz z wydłużonym ryjkiem; larwa rozwija się wewnątrz ziarniaka, po wyjściu zostaje pusta łuska z okrągłym otworem | Cały okres przechowywania, nasilenie przy cieple |
| Mklik mączny | rozpiętość skrzydeł ok. 25 mm | Szara ćma; gąsienice snują oprzędy sklejające ziarno w grudki i zbrylenia | Okres ciepły, warstwa wierzchnia pryzmy |
| Mól ziarniak | 6-8 mm | Drobna, jasna ćma; gąsienica żeruje wewnątrz ziarniaka, oprzędy przy powierzchni pryzmy | Cały okres przechowywania |
| Rozkruszek | 0,4 mm | Białawy roztocz, gołym okiem widoczny jako ruchomy pył | Jesień i zima, masowe rozmnażanie |
| Trojszyk ulec | brak danych w researchu | Rdzawobrunatny, spłaszczony chrząszcz; żeruje w śrutach i uszkodzonym ziarnie | Cały rok w ogrzewanych pomieszczeniach |
| Omacnica spichrzanka | brak danych w researchu | Gąsienice oprzędzają ziarno i przepoczwarczają się w szczelinach ścian | Okres ciepły |
| Pustosz kradnik | brak danych w researchu | Chrząszcz o owalnym ciele, żeruje na ziarnie i produktach zbożowych | Cały okres przechowywania |
Wołek zbożowy atakuje ziarno żyta, jęczmienia, pszenicy, owsa, kukurydzy i ryżu, więc żyto nie jest w magazynie uprzywilejowane. Larwa rozwija się wewnątrz ziarniaka. Z zewnątrz ziarno może wyglądać normalnie aż do wyjścia chrząszcza, po którym pozostaje okrągły otwór.
Rozkruszki mają zaledwie 0,4 mm długości. Rozmnażają się masowo jesienią oraz zimą, dlatego trudno dostrzec pojedyncze osobniki bez powiększenia. Próbkę najlepiej rozsypać cienką warstwą i obejrzeć w dobrym świetle przez [[aff:lupa entomologiczna]]. Rozpoznania nie powinno się opierać na dotykaniu pryzmy przez rękawiczkę.
Pojawienie się mklika mącznego można śledzić za pomocą [[aff:pułapka feromonowa na mklika]]. Pułapka sygnalizuje obecność dorosłych motyli, ale nie zastępuje pobierania prób ziarna i kontroli oprzędów. Próby pobieraj z kilku miejsc pryzmy, również z głębi oraz przy ścianach.
Przed zasypem opróżnij magazyn i usuń resztki ze szczelin. Dezynsekcję przeprowadza się środkami owadobójczymi w formie wodnej emulsji nanoszonej na ściany, podłogi i sufity. Można do tego dobrać [[aff:preparat do dezynsekcji magazynu]], ale wyłącznie na podstawie aktualnej etykiety i przeznaczenia produktu. Zabieg wykonuje się w pustym magazynie, przed zasypem, zgodnie z instrukcją stosowania. Ziarno wsypane do niezdezynfekowanego obiektu może zostać zasiedlone przez szkodniki pozostałe po poprzednim sezonie.
Pytania i odpowiedzi (FAQ)
Czy owady w domowej mące, kaszy i płatkach to te same gatunki co w magazynie zboża?
Częściowo tak. Mklik mączny, mól ziarniak i rozkruszek zasiedlają pryzmy zboża oraz domowe spiżarnie, do których mogą trafić z zakupionymi produktami. W kuchni nie stosuje się dezynsekcji chemicznej. Zasiedlone opakowania trzeba wyrzucić, szafkę wymyć i oczyścić jej szczeliny. Pozostałe zapasy trzeba przesypać do szczelnych pojemników szklanych lub plastikowych z uszczelką.
Czy łagodna zima oznacza większą presję mszyc w życie na wiosnę?
Mszyce giną w temperaturze poniżej -6°C. Po łagodnej zimie bez dłuższych mrozów większa część populacji może więc przetrwać do wiosny. Lustrację plantacji trzeba wtedy rozpocząć wcześniej i zwrócić uwagę na ryzyko przenoszenia BYDV.
