Szkodniki zabierają rolnikom od 20 do 40% plonów w skali świata, a w Polsce straty liczy się w kilku miliardach złotych rocznie. Problem dotyczy każdej uprawy. Zboża i rzepak mają własne grupy szkodników, podobnie jak ziemniaki, buraki, len, warzywa czy sady. Poniżej znajdziesz przegląd najważniejszych gatunków, objawy żerowania, tabelę porównawczą oraz metody ograniczania strat – od lustracji pola po zabieg chemiczny.
Spis treści
Spieszysz się? Kliknij tutaj i przejdź od razu do sposobów na ograniczanie szkodników!
Czym są szkodniki w rolnictwie i ile realnie kosztują
Szkodnik to organizm, który niszczy uprawy, obniża wielkość lub jakość plonu, a w konsekwencji powoduje wymierne straty finansowe. W praktyce liczy się właśnie ten ostatni element. Dopóki obecność owada nie przekłada się na pieniądze, jest on mieszkańcem pola, a nie problemem gospodarczym.
FAO szacuje, że szkodniki odbierają rolnikom na świecie od 20 do 40% plonów. W Polsce roczna suma strat sięga kilku miliardów złotych. Te liczby brzmią abstrakcyjnie, dopóki nie spojrzy się na jedną uprawę: stonka ziemniaczana pozostawiona bez ochrony obniża plon ziemniaka nawet o 50%. Jeden gatunek chrząszcza może więc pozbawić gospodarstwo połowy plonu.
Ochrona roślin przed szkodnikami jest rachunkiem ekonomicznym. Po jednej stronie są koszt zabiegu i przejazdu, po drugiej realna cena uratowanego plonu. Wynik zmienia się wraz z sezonem oraz ceną skupu. Rolnik opryskujący rutynowo, bo „tak się robi w maju”, może zapłacić za niepotrzebny zabieg, a mimo to przegapić sezon, w którym oprysk rzeczywiście okaże się konieczny. Najpierw trzeba sprawdzić, co występuje na polu i w jakiej liczbie. Dopiero potem można przejść do obliczeń i podjąć decyzję.
Rodzaje szkodników – jak wygląda podział
Szkodniki można klasyfikować na różne sposoby, zależnie od celu takiego podziału. Najprostsza klasyfikacja rozróżnia organizmy atakujące rośliny uprawne oraz te, które żerują na zwierzętach hodowlanych. Podział według typu organizmu obejmuje między innymi owady i roztocza, nicienie oraz gryzonie. Klasyfikacja entomologiczna porządkuje owady według rzędów, na przykład chrząszczy (Coleoptera), motyli (Lepidoptera) czy pluskwiaków (Hemiptera). Przydaje się podczas korzystania z atlasów i kluczy do oznaczania gatunków, ponieważ właśnie według niej zbudowano większość katalogów.
Trzeba też odróżnić szkodniki od chorób. Do pierwszej grupy zalicza się zwierzęta, między innymi owady, roztocza i nicienie. Choroby wywołują patogeny: grzyby, bakterie lub wirusy. Obie kategorie obejmuje pojęcie agrofagów, spotykane w oficjalnych zaleceniach ochrony roślin. Niektóre publikacje branżowe używają jednak słowa „szkodniki” szerzej i zaliczają do nich również grzyby lub wirusy. Podczas lektury materiałów z różnych źródeł dobrze więc sprawdzić, jaką definicję przyjął autor.
Jak rozpoznać szkodnika po objawach na roślinie
Na polu obserwacja rzadko zaczyna się od znalezienia owada. Najpierw pojawia się objaw, a sprawcę trzeba dopiero odszukać. Cztery typy uszkodzeń pozwalają szybko zawęzić krąg podejrzanych.
Po wysysaniu soków rośliny są zdeformowane, lecz nie mają widocznych ubytków tkanki. Liście marszczą się, skręcają lub żółkną. Może też pojawić się lepka rosa miodowa. Tak żerują mszyce i przędziorki. Podobne objawy powodują wciornastki. Na buraku cukrowym mszyca wywołuje charakterystyczne skędzierzawienie liści.
Gryzienie i wyjadanie tkanek widać gołym okiem. Na roślinach pojawiają się dziury albo wygryzione brzegi, czasem uszkodzone są też pąki. Odpowiadają za to chrząszcze oraz gąsienice motyli. Pchełka lnowa niszczy podczas wschodów stożek wzrostu liścieni. Po takim uszkodzeniu roślina przestaje się rozwijać.
Minowanie pozostawia wąskie, jasne korytarze wewnątrz blaszki liściowej. Wygryzają je larwy miniarek poruszające się pod skórką, dlatego powierzchnia liścia pozostaje gładka.
Czwarty rodzaj zagrożenia nie pozostawia bezpośredniego śladu żerowania. Szkodniki mogą przenosić wirusy i choroby, których objawy pojawiają się dopiero po kilku tygodniach. Roślina wygląda wtedy na chorą, a nie zaatakowaną przez owada. Równie mylące bywają uszkodzenia powodowane przez śmietki. Brązowe przebarwienia i gnicie szyjki korzeniowej łatwo pomylić z infekcją grzybową.
Jakie są cztery główne grupy szkodników w polskim rolnictwie?
Praktyczny podział obejmuje cztery grupy związane z rodzajem uprawy: szkodniki zbóż, rzepaku, ziemniaka i kukurydzy oraz szkodniki glebowe. Odpowiada to sposobowi planowania ochrony w gospodarstwie. Lustrację i zabiegi prowadzi się przecież na konkretnym polu obsianym określoną rośliną.
Nie jest to oficjalny ranking szkodliwości ani klasyfikacja systematyczna. Gatunek zaliczony do jednej grupy może przechodzić na inną uprawę, a mszyce czy przędziorki żerują na wielu roślinach. Taki podział daje jednak dobry punkt wyjścia, bo przed rozpoczęciem lustracji rolnik zna przede wszystkim uprawę. W kolejnych sekcjach opisano wymienione grupy, a następnie szkodniki buraka cukrowego i lnu oraz warzyw i sadów.
Szkodniki zbóż – skrzypionki, ploniarka i mszyce
Za dużą część problemów w zbożach odpowiadają skrzypionki i ploniarka. Trzecią dużą grupą są mszyce.
W Polsce występują dwa gatunki skrzypionek. Skrzypionka zbożowa ma czerwono-pomarańczowe nogi i czarną głowę, natomiast skrzypionka błękitek jest niebieska lub niebiesko-zielona. Chrząszcze i larwy wyskrobują tkankę liści wzdłuż nerwów, pozostawiając jasne pasy. Szczególnie groźne jest miejsce żerowania: skrzypionki potrafią zmniejszyć powierzchnię liścia flagowego i podflagowego nawet o 60%. Te liście mają duży udział w wypełnianiu ziarna. W latach suchych strata plonu dochodzi do 30%, ponieważ roślina nie może nadrobić ubytku.
Ploniarka zbożówka wydaje trzy pokolenia w sezonie i obniża plon do 10%. Preferuje siedliska wilgotne, a największe szkody wyrządza w latach ciepłych. Osobnego omówienia wymaga trzecie pokolenie. Rozwija się ono w samosiewach zbóż i międzyplonach, a także w zbożach ozimych, czyli w roślinach pozostających lub pojawiających się po żniwach. Gęsty samosiew utrzymany do późnej jesieni staje się bazą żerową na kolejny sezon.
Mszyce zbożowe różnią się między innymi miejscem zimowania. Mszyca czeremchowo-zbożowa zimuje na czeremchach, a mszyca różano-trawowa na różach. Mszyca zbożowa żeruje na kłosach i powoduje największe szkody. Gdy mszyce pozostają na liściach, straty są umiarkowane. Po przejściu na kłosy spadek plonu staje się wyraźny. Najgorsze warunki to ciepła i sucha pogoda między kwitnieniem a dojrzałością mleczną. Populacja rozwija się wtedy szybciej, niż może zareagować entomofauna pożyteczna. W tym okresie plantację trzeba oglądać szczególnie uważnie.
Szkodniki rzepaku – od chowaczy po słodyszka
Rzepak ma liczny zestaw szkodników. Część gatunków atakuje rośliny jeszcze przed pojawieniem się pąków.
Chowacz brukwiaczek mierzy około 3,5 mm i zimuje w glebie. Opuszcza zimowisko, gdy temperatura gleby na głębokości 10 cm osiąga 6°C. Ten próg temperaturowy sygnalizuje moment rozpoczęcia lustracji plantacji, a nie termin zabiegu. Samice składają jaja w pędach, a larwy drążą ich wnętrze. Uszkodzone pędy pękają i wykrzywiają się. Chowacz czterozębny jest mniejszy, mierzy około 3 mm. Ma niebiesko-czarne ciało z wyraźną białą plamką na grzbiecie.
Słodyszek rzepakowy jest czarnym chrząszczem z rodziny łyszczynkowatych, osiągającym 2-3 mm długości. Wygryza wnętrze pąków kwiatowych, aby dostać się do pyłku. Uszkodzony pąk zasycha i odpada, a na kwiatostanie pozostają puste szypułki.
Pchełka rzepakowa mierzy 3-4 mm i ma czarnoniebieskie ciało z metalicznym połyskiem. Uszkadza rzepak bardzo wcześnie, już podczas jesiennych wschodów. Do szkodników tej uprawy zaliczają się też gnatarz rzepakowiec oraz miniarka kapuściana. Podobne do gąsienic larwy gnatarza ogołacają rośliny z liści. Miniarka pozostawia w nich charakterystyczne korytarze.
Szkodniki ziemniaka i kukurydzy
Wśród szkodników ziemniaka wyraźnie wyróżnia się jeden gatunek. Stonka ziemniaczana pozostawiona bez ochrony może obniżyć plon nawet o 50%, a jej larwy są w stanie ogołocić roślinę z liści w ciągu kilku dni. Dorosłe chrząszcze zimują w glebie i wychodzą wiosną, dlatego pierwsze naloty obserwuje się już na młodych roślinach.
Kukurydzę atakują dwa inne gatunki. Zachodnia stonka kukurydziana (Diabrotica virgifera) pochodzi z Ameryki Północnej, a dorosłe osobniki mierzą 4-6 mm. Najgroźniejsze są larwy żerujące na korzeniach. Uszkodzony system korzeniowy przestaje utrzymywać roślinę, wskutek czego kukurydza wylega. Omacnica prosowianka jest motylem, którego gąsienice drążą korytarze w łodygach i kolbach. Takie uszkodzenia otwierają drogę grzybom.
W biologicznym ograniczaniu omacnicy wykorzystuje się kruszynka Trichogramma, którego można wprowadzać do uprawy w celu zwalczania szkodnika. [[aff:kruszynek Trichogramma na omacnicę prosowiankę]]
Nazwy obu „stonek” często są mylone, choć odnoszą się do zupełnie różnych gatunków. Stonka ziemniaczana atakuje ziemniaki i zjada liście. Zachodnia stonka kukurydziana żeruje na kukurydzy, a największe szkody powoduje pod ziemią, na korzeniach. W przypadku szkodników kukurydzy liczy się wczesne wykrycie. Kiedy uszkodzenia stają się widoczne, na reakcję może być już za późno. Do monitorowania służą pułapki feromonowe ustawiane na plantacji przed spodziewanym nalotem.
Szkodniki buraka cukrowego, lnu, warzyw i sadów
Burak cukrowy jest atakowany głównie przez mszyce, które powodują skędzierzawienie liści i mogą obniżyć plon do 30%. Zagrożeniem są też skośnik buraczak, którego gąsienice niszczą serce rośliny, oraz szroniec zajączek (Pentastiridius leporinus).
Na lnie dominują pchełki i wciornastek. Pchełka lnowa mierzy 1,2-1,8 mm, ma czarne ciało i podczas wschodów niszczy stożek wzrostu liścieni. Atakuje więc wtedy, gdy roślina nie zgromadziła jeszcze rezerw potrzebnych do regeneracji. Towarzyszą jej pchełka lnowa długostopka oraz wciornastek lnowiec.
Szkodniki warzyw i upraw pod osłonami wymagają osobnego podejścia, ponieważ warunki panujące w tunelu lub szklarni pozwalają im rozwijać się przez cały rok. Śmietki, w tym śmietka cebulanka, uszkadzają części podziemne. Mączliki i wciornastki wysysają soki oraz przenoszą wirusy. Przędziorek szklarniowiec i przędziorek chmielowiec żerują na spodniej stronie liści. Ten drugi jest polifagiem, dlatego może przechodzić między wieloma gatunkami roślin.
W sadach i na plantacjach jagodowych powtarza się podobny zestaw szkodników. Są to przędziorki oraz owocówki, których gąsienice wgryzają się w owoce. Zwójki uszkadzają liście i zawiązki. Nasionnica trześniówka odpowiada za robaczywienie czereśni.
Szkodniki glebowe – niewidoczne, ale kosztowne
Szkodniki glebowe są wykrywane późno, ponieważ żerują pod ziemią, a widoczne nad powierzchnią objawy nie są jednoznaczne. Rośliny więdną i żółkną, mogą też wypadać całymi placami. Podobny obraz daje susza lub zaskorupienie gleby, a także choroba korzeni.
Drutowce, czyli larwy sprężykowatych, przegryzają korzenie i podziemne części łodyg. Pędraki są larwami chrabąszczy, między innymi chrabąszcza majowego, którego postać dorosła dorasta do 35 mm. Inną kategorią są nicienie atakujące system korzeniowy, takie jak korzeniak szkodliwy i sztylak zmiennogłowiec. Należy do nich również guzak północny.
W przypadku szkodników glebowych zabieg podczas wegetacji rzadko przynosi efekt, ponieważ trudno dotrzeć do sprawcy. Decyzje trzeba podjąć wcześniej, podczas planowania płodozmianu, uprawy gleby i oceny stanowiska przed siewem, w tym jego historii uprawowej.
Ściąga: który szkodnik, w jakiej uprawie, po czym poznać
| Szkodnik | Uprawa | Charakterystyczny objaw | Typ żerowania | Podstawowa metoda ograniczania |
|---|---|---|---|---|
| Skrzypionka zbożowa i błękitek | Zboża | Jasne pasy wyskrobane wzdłuż nerwów liścia flagowego | Gryzienie tkanek | Lustracja liścia flagowego, zabieg po przekroczeniu progu |
| Ploniarka zbożówka | Zboża | Zamieranie pędu głównego, żółknięcie liścia sercowego | Gryzienie tkanek | Niszczenie samosiewów po żniwach, płodozmian |
| Mszyce zbożowe | Zboża | Kolonie na kłosie, rosa miodowa, zdeformowane ziarno | Wysysanie soków | Monitoring od kwitnienia do dojrzałości mlecznej |
| Chowacz brukwiaczek i czterozębny | Rzepak | Pęknięte, wykrzywione pędy, larwy w środku łodygi | Gryzienie tkanek (larwy w pędach) | Lustracja od 6°C gleby na 10 cm, żółte naczynia |
| Słodyszek rzepakowy | Rzepak | Wygryzione pąki, puste szypułki na kwiatostanie | Gryzienie tkanek | Lustracja w fazie zwartego kwiatostanu |
| Pchełka rzepakowa | Rzepak | Podziurawione liścienie i młode liście jesienią | Gryzienie tkanek | Termin siewu, lustracja wschodów |
| Stonka ziemniaczana | Ziemniak | Ogołocone z liści rośliny, larwy na naciach | Gryzienie tkanek | Lustracja plantacji, zabieg na młode larwy |
| Zachodnia stonka kukurydziana | Kukurydza | Wyleganie roślin, podgryzione korzenie | Gryzienie korzeni (larwy) | Płodozmian, pułapki feromonowe |
| Omacnica prosowianka | Kukurydza | Korytarze w łodygach i kolbach, trociny u nasady liści | Gryzienie tkanek | Pułapki feromonowe, rozdrobnienie resztek |
| Mszyca burakowa | Burak cukrowy | Skędzierzawienie liści, obniżka plonu do 30% | Wysysanie soków | Monitoring, ochrona wrogów naturalnych |
| Pchełka lnowa | Len | Zniszczony stożek wzrostu liścieni podczas wschodów | Gryzienie tkanek | Lustracja wschodów, szybkie zwarcie łanu |
| Śmietki (m.in. cebulanka) | Warzywa | Brązowe przebarwienia i gnicie szyjki korzeniowej | Gryzienie części podziemnych | Siatki i osłony, płodozmian |
| Przędziorki | Sady, warzywa, osłony | Jasne nakrapianie liści, pajęczyna na spodniej stronie | Wysysanie soków | Wilgotność, drapieżne roztocza |
| Drutowce i pędraki | Wiele upraw | Więdnięcie i wypadanie roślin placami | Gryzienie korzeni | Uprawa gleby, ocena stanowiska przed siewem |
Z tabeli najlepiej korzystać, zaczynając od objawu, a nie od nazwy. Po zauważeniu uszkodzeń odszukaj opis pasujący do danej uprawy. Następnie sprawdź gatunek w atlasie. Dopiero po identyfikacji zdecyduj o działaniu.
Kalendarz zagrożeń – kiedy spodziewać się których szkodników
Sezon zaczyna się w glebie. Gdy temperatura na głębokości 10 cm dochodzi do 6°C, chowacz brukwiaczek opuszcza zimowisko i pojawia się na rzepaku. To moment rozpoczęcia wiosennej lustracji plantacji. Może też służyć jako punkt odniesienia przy obserwacji innych gatunków wychodzących z zimowania, w tym pchełek i chrząszczy zimujących w ściółce. Wiosną pojawia się również chrabąszcz majowy, którego larwy rozwijają się w glebie jako pędraki.
Ploniarka zbożówka rozwija się przez cały sezon w trzech pokoleniach. Trzecie pokolenie, występujące od sierpnia do października, przenosi się na samosiewy i międzyplony oraz zboża ozime. Z tego powodu jesienny przegląd wschodzących ozimin ma praktyczne uzasadnienie.
Szczególnie niebezpieczny okres w zbożach zaczyna się podczas kwitnienia i trwa do dojrzałości mlecznej. Jeśli pogoda jest wtedy ciepła i sucha, mszyce przechodzą na kłosy, gdzie powodują największe straty.
Terminy pojawu poszczególnych gatunków przesuwają się wraz z pogodą. Kalendarz wskazuje więc okresy lustracji, a nie daty wykonania oprysku.
Jak ograniczać szkodniki – integrowana ochrona roślin krok po kroku
Integrowana ochrona roślin (IOR, po angielsku IPM od Integrated Pest Management) wyznacza kolejność działań. Najpierw prowadzi się monitoring populacji i wykorzystuje agrotechnikę. Później rozważa się metody biologiczne lub mechaniczne, a insektycydy stosuje w razie potrzeby. W Polsce metodyki i zalecenia dla poszczególnych upraw opracowuje między innymi Instytut Ochrony Roślin. Poniższe podsekcje opisują kolejne etapy ochrony.
Monitoring i próg ekonomicznej szkodliwości
Podstawą jest osobista lustracja pola. Trzeba ją prowadzić w kilku punktach po przekątnej plantacji, a nie ograniczać obserwacji do skraju przy drodze. Pomagają w tym pułapki feromonowe wabiące samce określonego gatunku. Żółte tablice lepowe wychwytują owady latające, między innymi mszyce i mączliki. Dostępny jest również monitoring elektroniczny z automatycznym zliczaniem odłowów. Drobne gatunki, takie jak chowacze czy wciornastki, trudno ocenić bez lupy polowej.
Wynik obserwacji ma odpowiedzieć na jedno pytanie: czy został przekroczony próg ekonomicznej szkodliwości? Jest to liczebność szkodnika, przy której przewidywane straty w plonie są większe niż koszt zabiegu. Oprysk wykonany poniżej progu jest wydatkiem bez zwrotu. Może też uderzyć w owady pożyteczne, które naturalnie ograniczają populację szkodnika. Samo zauważenie pierwszego osobnika nie jest więc powodem do zabiegu.
Progi określa się oddzielnie dla każdego gatunku i uprawy, z uwzględnieniem fazy rozwojowej rośliny. Aktualnych wartości trzeba szukać w zaleceniach ochrony roślin publikowanych na dany sezon.
Agrotechnika: płodozmian, uprawa gleby i samosiewy
Płodozmian ogranicza liczebność szkodników zbóż, ponieważ przerywa ciągłość bazy żerowej gatunków wyspecjalizowanych. Szczególnie dobrze działa na organizmy zimujące w glebie i resztkach pożniwnych. Uzupełniają go zabiegi mechaniczne niszczące larwy oraz poczwarki, takie jak orka i bronowanie. Stosuje się również kultywatorowanie. Stadia rozwojowe wydobyte na powierzchnię wysychają albo są zjadane przez ptaki.
Niszczenie samosiewów po żniwach wymaga osobnej uwagi. Właśnie na nich rozwija się trzecie pokolenie ploniarki zbożówki. Usunięcie samosiewu odcina bazę żerową przed jesienią i zmniejsza presję na oziminy.
Znaczenie mają również zbilansowane nawożenie oraz dobór odmian o podwyższonej odporności, jeśli są dostępne dla danej uprawy.
Metody biologiczne i mechaniczne
Ochrona biologiczna wykorzystuje naturalnych wrogów szkodników. Biedronki, złotooki i bzygowate ograniczają populacje mszyc, a drapieżne roztocza zwalczają przędziorki. Parazytoidy składają jaja w ciele żywiciela. Niektóre organizmy pożyteczne można kupić i celowo wprowadzić do uprawy. Inne wystarczy chronić, rezygnując z zabiegów niszczących całą entomofaunę. Stosuje się też preparaty biologiczne oparte na mikroorganizmach.
Metody mechaniczne fizycznie oddzielają szkodnika od rośliny. Należą do nich siatki przeciw owadom nad warzywami i osłony na uprawach. Innym rozwiązaniem są pułapki chwytne wyłapujące osobniki dorosłe.
Takie metody najlepiej sprawdzają się tam, gdzie można kontrolować warunki, a powierzchnia uprawy nie jest bardzo duża. Dotyczy to upraw pod osłonami i warzyw polowych, a także gospodarstw świadomie ograniczających środki chemiczne. W tunelu wypuszczone drapieżne roztocza pozostają w chronionej przestrzeni. Na otwartym polu mogą się natomiast rozproszyć.
Ochrona chemiczna – jak działają insektycydy
Insektycydy dzieli się według drogi, którą wnikają do organizmu szkodnika. Środki gazowe działają przez układ oddechowy, a kontaktowe przenikają przez powłoki ciała po bezpośrednim zetknięciu. Preparaty żołądkowe muszą zostać zjedzone wraz z tkanką rośliny. Środki o działaniu łączonym wykorzystują więcej niż jedną z tych dróg. Ma to praktyczne znaczenie. Preparat kontaktowy nie zadziała na szkodnika ukrytego w pędzie lub kolbie, jeśli się z nim nie zetknie.
Do ochrony zbóż przed skrzypionkami, ploniarką i mszycami wskazywane są między innymi Pyrisimex 480 EC, Cyperkill Max 500 SC oraz Bulldock 025 EC. Środek i dawkę dobiera się wyłącznie na podstawie etykiety. Przed zakupem trzeba też sprawdzić aktualny wykaz preparatów dopuszczonych do obrotu.
Do wykonania zabiegu na większej powierzchni może służyć opryskiwacz plecakowy ciśnieniowy. Jego dobór nie zastępuje sprawdzenia etykiety środka ani ustalenia, czy został przekroczony próg ekonomicznej szkodliwości. [[affbox:opryskiwacz plecakowy ciśnieniowy]]
Część insektycydów jest toksyczna dla pszczół i innych owadów zapylających. W uprawach kwitnących, zwłaszcza w rzepaku, selektywność preparatu jest równie ważna jak jego skuteczność. Warunki i pory wykonania zabiegu ograniczające ryzyko dla pszczół są podane na etykiecie. Trzeba ich przestrzegać.
Zmiany klimatu i nowe technologie w ochronie upraw
Cieplejsze zimy i dłuższe sezony wegetacyjne sprzyjają gatunkom ciepłolubnym, które mogą wydawać więcej pokoleń w roku i przesuwać zasięg na północ. Wśród gatunków wymagających obserwacji znajduje się szroniec zajączek, który atakuje buraka cukrowego.
Rolnicy mają też do dyspozycji narzędzia, których wcześniej nie stosowano. Drony wspierają obserwację plantacji, a monitoring elektroniczny zlicza odłowy bez codziennego objeżdżania pułapek. Feromony wykorzystuje się do wykrywania szkodników oraz ich zwalczania przez dezorientację samców. Hodowla odmian odpornych pozwala przenieść część ochrony z pola do materiału siewnego.
Pytania i odpowiedzi (FAQ)
Czy szkodniki mają pożyteczne znaczenie w ekosystemie?
Tak. Poza polem uprawnym wiele z nich jest pokarmem dla innych organizmów i częścią łańcucha pokarmowego. Uczestniczą też w utrzymaniu bioróżnorodności oraz selekcji naturalnej. Określenie „szkodnik” jest kategorią gospodarczą, a nie biologiczną. Ten sam gatunek na miedzy może być elementem ekosystemu, a w łanie powodować straty ekonomiczne.
Czy metody biologiczne zwalczania szkodników są bezpieczne dla środowiska?
Metody biologiczne wykorzystują naturalnych wrogów szkodników lub preparaty oparte na mikroorganizmach. Pozwalają ograniczyć użycie insektycydów działających również na owady pożyteczne. Trzeba jednak dobrać organizm lub preparat do konkretnego szkodnika i warunków uprawy, a następnie stosować go zgodnie z przeznaczeniem.
Gdzie sprawdzić, z jakim szkodnikiem mam do czynienia, jeśli nie potrafię go rozpoznać?
Rozpoznanie można zacząć od atlasów i katalogów szkodników, porównując uprawę, objawy żerowania oraz wygląd znalezionego owada. Pomocne są materiały Instytutu Ochrony Roślin oraz branżowe katalogi agrofagów. Jeśli objawy nie są jednoznaczne, przed wyborem metody zwalczania trzeba potwierdzić gatunek na podstawie dokładniejszych oględzin.
