Rzepak może być atakowany przez ponad 30 gatunków szkodników o znaczeniu gospodarczym, a przeoczone żerowanie kosztuje od 10 do nawet kilkudziesięciu procent plonu. Poniżej znajdziesz kalendarz zagrożeń na cały sezon oraz tabelę, która ułatwia rozpoznanie sprawcy po objawach. Sprawdzisz też progi szkodliwości, po których przekroczeniu zabieg ma ekonomiczny sens. Bez zabiegów kalendarzowych, za to z wynikami z żółtego naczynia.
Spis treści
Ile plonu naprawdę tracisz przez szkodniki rzepaku?
Szacunki strat mocno się różnią. Osadkowski podaje 10-50% w skali całego sezonu, a LG Seeds mówi o stratach do 50% powodowanych przez same szkodniki wiosenne. Akademia Rzepaku wskazuje natomiast na skrajne przypadki sięgające 80%.
Rozbieżność wynika z różnego zakresu pomiaru. Jedna liczba dotyczy pojedynczej fazy rozwojowej, druga całego sezonu. Najwyższe wartości odnoszą się do plantacji pozostawionych bez ochrony w latach wysokiej presji. Monitoring pozwala wcześniej wykryć zagrożenie i zareagować po przekroczeniu progu. Zamiast pytać, ile średnio się traci, lepiej więc sprawdzić, ile szkodników jest dziś na metrze bieżącym.
Jak rozpoznać szkodnika rzepaku po objawach na roślinie?
Diagnozę zacznij inaczej niż w atlasie. Najpierw obejrzyj objaw i sprawdź fazę rozwojową rośliny. Dopiero później szukaj sprawcy. Sam owad często zdążył już odlecieć albo siedzi wewnątrz łodygi, lecz uszkodzenie pozostaje widoczne.
| Szkodnik | Wielkość i wygląd imago | Okres występowania | Charakterystyczny objaw |
|---|---|---|---|
| Słodyszek rzepakowy | ok. 2,5 mm, czarny z metalicznym połyskiem | od początku kwietnia, powyżej 15°C | przegryzione pąki kwiatowe, wysypany pyłek |
| Pchełka rzepakowa | 3-4 mm, chrząszcz skaczący | jesień, od wschodów | miny w ogonkach liściowych, larwy w szyjce korzeniowej |
| Pchełki ziemne | ok. 2-3 mm, skaczące | jesień, wschody i liścienie | sitkowate dziurkowanie liścieni |
| Śmietka kapuściana | 5-6 mm, szara muchówka | jesień (pokolenie najgroźniejsze) i wiosna | chodniki w korzeniu i szyjce korzeniowej |
| Chowacz galasówek | 2,5-3,5 mm, ryjkowiec | jesień | okrągłe galasy 1-2 cm na korzeniach |
| Gnatarz rzepakowiec | 6-8 mm, błonkówka | jesień | szkieletowanie liści przez larwy |
| Chowacz brukwiaczek | ok. 3-4 mm, ryjkowiec | od połowy marca, 5-7°C | wykrzywione, pękające łodygi |
| Chowacz podobnik | ok. 2,5-3 mm, ryjkowiec | początek kwitnienia | otwory w łuszczynach, wyjedzone nasiona |
Tabela może częściowo zastąpić atlas szkodników rzepaku ze zdjęciami. Jeśli nadal masz wątpliwości, weź lupę i rozetnij kilka roślin.
Objawy żerowania na liściach i liścieniach
Sitkowate wygryzienia oraz drobne dziurki w liścieniach to ślady żerowania pchełek ziemnych. Skutki pojawiają się szybko: uszkodzona tkanka liścienia traci wodę, a cała siewka zasycha w ciągu 2-3 dni. Na decyzję nie ma więc tygodnia.
Wyjadanie blaszki liściowej i szkieletowanie, po którym zostaje sama nerwacja, wskazują na larwy gnatarza rzepakowca albo gąsienice tantnisia krzyżowiaczka. Rośliny podgryzione przy powierzchni gleby, które przewracają się mimo zdrowej części nadziemnej, mogą świadczyć o obecności rolnic. Żerują one nocą, a w dzień kryją się w glebie przy roślinie.
Objawy w łodydze, szyjce korzeniowej i korzeniu
Najkosztowniejszych uszkodzeń często nie widać z góry. Larwy śmietki kapuścianej drążą chodniki w korzeniach i szyjce korzeniowej, a roślina przez długi czas wygląda jedynie na słabszą. Chowacz galasówek pozostawia okrągłe narośla o średnicy 1-2 cm. Trzeba odróżnić je od naturalnych brodawek korzeniowych. Galas jest kulisty i twardy. Po rozcięciu widać w nim komorę z larwą.
Larwy chowaczy łodygowych żerują w rdzeniu, dlatego łodygi wykrzywiają się i pękają wzdłuż. Z brzegu pola tego nie rozpoznasz. Wyrwij kilkanaście roślin z różnych części plantacji i rozetnij je.
Objawy na łuszczynach i nasionach
Okrągłe otwory w ścianie łuszczyny wygryza chowacz podobnik. Jego larwa niszczy do 5 nasion w jednej łuszczynie. Przedwcześnie żółknące, zdeformowane łuszczyny, które pękają przed zbiorem, wskazują na pryszczarka kapustnika.
Jest tu pułapka: gdy zobaczysz objaw na łuszczynie, strata już powstała. Interwencję kieruje się przeciw chrząszczom podczas nalotu, zanim pojawią się uszkodzenia. Sam termin nalotu nie wystarcza jednak do wykonania zabiegu. Potrzebne jest przekroczenie progu ekonomicznej szkodliwości potwierdzone monitoringiem.
Szkodniki rzepaku jesienią – kto atakuje wschody?
Faza BBCH 10-19 jest najbardziej wrażliwym okresem całego cyklu. Młoda roślina ma małą masę i niemal żadnych rezerw, więc uszkodzenie kilku centymetrów kwadratowych liścienia może przesądzić o jej przezimowaniu.
Jesienią liczy się szybka reakcja. Od wschodów plantacja powinna pozostawać pod stałą obserwacją. W ciągu tygodnia mogą ją kolejno atakować pchełki i śmietka. Później pojawiają się kolejne gatunki, między innymi gnatarz oraz mszyce. Osobnym zagrożeniem są ślimaki. Przyjrzyjmy się poszczególnym sprawcom.
Pchełka rzepakowa i pchełki ziemne
To dwa odmienne zagrożenia, choć nazwy mogą mylić. Pchełki ziemne, czyli kilka gatunków z rodzaju Phyllotreta, niszczą liścienie i pierwsze liście jako dorosłe chrząszcze. Pchełka rzepakowa ma 3-4 mm i szkodzi głównie w stadium larwalnym. Larwy minują ogonki liściowe, po czym schodzą do stożka wzrostu oraz szyjki korzeniowej. Tam zimują razem z rośliną.
Progi podawane przez MODR wynoszą 3 chrząszcze na 1 mb rzędu dla pchełki rzepakowej oraz 1 chrząszcz na 1 mb rzędu dla pchełek ziemnych. Niższa wartość dla pchełek ziemnych nie jest pomyłką. Uszkodzony liścień może doprowadzić do wyschnięcia siewki w 2-3 dni, dlatego kilka chrząszczy na metrze zdąży przerzedzić obsadę przed wjazdem opryskiwacza. Przy pchełce rzepakowej roślina ma już liście i lepiej toleruje żerowanie imago.
Śmietka kapuściana
Instytut Ochrony Roślin uznaje śmietkę kapuścianą za najgroźniejszego obecnie jesiennego szkodnika rzepaku ozimego. Dorosła muchówka mierzy 5-6 mm i przypomina smuklejszą, szarą muchę domową. Szkody powodują larwy. Drążą chodniki w korzeniu i szyjce korzeniowej, przecinając wiązki przewodzące.
W innych materiałach można przeczytać, że śmietka kapuściana jest najbardziej aktywna wiosną oraz wczesnym latem. Tak opisuje ją Akademia Rzepaku. Obie informacje dają się pogodzić, ponieważ gatunek wydaje w sezonie kilka pokoleń. Dla rzepaku ozimego największe znaczenie gospodarcze ma pokolenie jesienne. Trafia ono na słabo rozwinięty system korzeniowy przed zimą.
Do zwalczania stosuje się m.in. Inazumę 130 WG, odporną na zmywanie deszczem. Nalot można śledzić za pomocą pułapek feromonowych. Pozwalają one obserwować lot śmietki i ocenić jego nasilenie. O wykonaniu zabiegu decyduje jednak dopiero przekroczenie progu ustalonego na podstawie odłowów oraz lustracji plantacji.
Gnatarz rzepakowiec, tantniś, rolnice i ślimaki
Gnatarz rzepakowiec, którego imago ma 6-8 mm i postać czarno-pomarańczowej błonkówki, szkodzi w stadium larwy przypominającej gąsienicę. Próg wynosi 1 larwę na roślinie. Taka sama liczba obowiązuje przy tantnisiu krzyżowiaczku: 1 gąsienica na roślinie. Dla rolnic żerujących nocą przy powierzchni gleby próg wynosi 6-8 gąsienic na 1 m².
Ślimaki ocenia się inaczej, ponieważ ich próg jest dwustopniowy i zależy od fazy rzepaku. W fazie 1-4 liści zabieg uzasadniają 2 ślimaki w pułapce przy 5% uszkodzonych siewek. Od 5 liścia roślina toleruje większą presję: próg wynosi co najmniej 4 ślimaki oraz 10% zniszczonych roślin. Do zwalczania stosuje się moluskocydy z metaldehydem, np. Snacol 05 GB. Sposób aplikacji trzeba każdorazowo dobrać zgodnie z aktualną etykietą preparatu.
Mszyce jako wektor wirusa i chowacz galasówek
Mszyca kapuściana oraz mszyca brzoskwiniowa nie powodują dużych szkód samym żerowaniem. Przenoszą jednak wirusa żółtaczki rzepy (TuYV), a zainfekowanej rośliny nie da się wyleczyć. Próg jest więc w praktyce zerowy: pierwsze osobniki zauważone jesienią uzasadniają reakcję.
Chowacz galasówek to ryjkowiec o długości 2,5-3,5 mm. Składa jaja w szyjce korzeniowej, a roślina reaguje wytworzeniem galasów o średnicy 1-2 cm. Próg wynosi 2-3 chrząszcze w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni. Galasy osłabiają przezimowanie. Pozostawiają też rany, przez które wnikają patogeny.
Szkodniki rzepaku wiosną – chowacze łodygowe i słodyszek
Wiosną na tym samym polu pojawia się zupełnie inna lista gatunków. Naloty dzieli nieraz kilka tygodni, a ich terminy zależą od temperatury. Chowacz brukwiaczek rusza przy 5-7°C, natomiast słodyszek dopiero powyżej 15°C.
Nie ma zatem jednego dobrego oprysku na wszystkie wiosenne szkodniki rzepaku. Zabieg wykonany „na wszystko” zwykle mija się z terminem występowania przynajmniej jednego gatunku.
Chowacz brukwiaczek i chowacz czterozębny
Chowacz brukwiaczek nalatuje na plantacje od połowy marca, gdy temperatura utrzymuje się na poziomie 5-7°C. Samice składają jaja do łodyg, a wylęgłe larwy żerują w rdzeniu. Skutki widać po kilku tygodniach. Łodygi wykrzywiają się i pękają. Roślina wylega, a przez uszkodzenia wnikają patogeny.
Progi dla brukwiaczka wynoszą 2-4 chrząszcze na 25 roślinach albo 10 sztuk w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni. Chowacz czterozębny ma wyższe progi, ponieważ szkodzi słabiej: 6 chrząszczy na 25 roślinach lub 20 sztuk w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni.
Termin zabiegu przesądza o jego skuteczności. Opryskuje się chrząszcze przed złożeniem jaj, ale dopiero po przekroczeniu progu szkodliwości. Gdy larwa znajdzie się w rdzeniu łodygi, insektycyd już do niej nie dotrze. Późny zabieg oznacza niepotrzebny wydatek i zwiększa presję selekcyjną na odporność.
Słodyszek rzepakowy
Słodyszek rzepakowy to czarny chrząszcz o długości około 2,5 mm, z metalicznym połyskiem. Nalatuje na plantacje na początku kwietnia, gdy temperatura przekracza 15°C. Szkoda powstaje podczas dobierania się do pyłku. Chrząszcz przegryza zamknięty pąk kwiatowy, który później zasycha i opada, zamiast zawiązać łuszczynę.
Progi zmieniają się wraz z fazą rozwojową, ponieważ rzepak stopniowo odzyskuje zdolność kompensowania uszkodzeń. W BBCH 50-52, czyli przy zwartym kwiatostanie, wystarczy 1-2 chrząszcze na roślinę. W BBCH 53-55 próg rośnie do 4, a w BBCH 59, tuż przed otwarciem pierwszych kwiatów, do 5-6 chrząszczy.
Ten szczegół może oszczędzić jeden zabieg w sezonie: w pełni kwitnienia słodyszek nie wyrządza już większych szkód. Chrząszcze mają dostęp do pyłku w otwartych kwiatach, więc przestają niszczyć pąki. Zabieg wykonany na kwitnący łan jest już spóźniony, a przy okazji uderza w zapylacze.
Szkodniki łuszczynowe – chowacz podobnik i pryszczarek kapustnik
Te dwa gatunki są ze sobą powiązane, o czym trzeba wiedzieć podczas kwitnienia. Chowacz podobnik wygryza otwory w młodych łuszczynach i składa do środka jaja. Jego larwa niszczy do 5 nasion. Pryszczarek kapustnik ma zbyt słaby aparat gębowy, by samodzielnie przebić ścianę łuszczyny, dlatego składa jaja w otworach zrobionych przez podobnika. W jednej łuszczynie może rozwijać się kilkadziesiąt larw pryszczarka. Taka łuszczyna przedwcześnie pęka i wysypuje nasiona.
Zwalczanie chowacza podobnika ogranicza zarazem pryszczarka. Jeśli monitoring na początku kwitnienia potwierdzi przekroczenie progu podobnika, zabieg wykonany w odpowiednim terminie może objąć oba gatunki.
Progi dla podobnika różnią się zależnie od źródła. LG Seeds podaje 4 chrząszcze na 25 roślinach w BBCH 60 lub 100 sztuk w żółtym naczyniu w ciągu 6 dni. Osadkowski przyjmuje ostrzejsze kryterium: 1 chrząszcz na roślinie. Przy tak dużej różnicy uwzględnij również presję podobnika na tym polu w poprzednich sezonach.
Kalendarz szkodników rzepaku – od siewu do zbioru
| Termin i faza BBCH | Szkodnik | Co uszkadza | Moment interwencji |
|---|---|---|---|
| VIII-IX, BBCH 10-14 | pchełki ziemne | liścienie, pierwsze liście | natychmiast po przekroczeniu progu |
| VIII-IX, BBCH 10-16 | śmietka kapuściana | korzeń, szyjka korzeniowa | podczas nalotu, po przekroczeniu progu |
| IX, BBCH 12-19 | pchełka rzepakowa | ogonki liściowe, szyjka korzeniowa | po przekroczeniu progu, przed złożeniem jaj |
| IX-X, BBCH 14-19 | gnatarz, tantniś | blaszka liściowa | po przekroczeniu progu dla larw lub gąsienic |
| IX-X, BBCH 12-19 | rolnice, ślimaki | części przy gruncie, siewki | po przekroczeniu progu w lustracji lub pułapkach |
| IX-X, BBCH 14-19 | mszyce (wektor TuYV) | przenoszą wirusa | pierwsze osobniki na plantacji |
| IX-X, BBCH 14-19 | chowacz galasówek | szyjka korzeniowa (galasy) | 2-3 chrząszcze w naczyniu przez 3 dni |
| od połowy III, 5-7°C | chowacz brukwiaczek | rdzeń łodygi | po przekroczeniu progu, przed złożeniem jaj |
| III-IV | chowacz czterozębny | rdzeń łodygi, pędy boczne | po przekroczeniu progu, przed złożeniem jaj |
| początek IV, >15°C, BBCH 50-59 | słodyszek rzepakowy | pąki kwiatowe | przed kwitnieniem, wg progu dla fazy |
| BBCH 60-65 | chowacz podobnik | łuszczyny, nasiona | po przekroczeniu progu na początku kwitnienia |
| BBCH 65-75 | pryszczarek kapustnik | nasiona w łuszczynach | zabieg powiązany z ochroną przed podobnikiem |
Terminy z tabeli przesuwają się zależnie od pogody i regionu, niekiedy o dwa lub trzy tygodnie. To sygnał do częstszych obserwacji, a nie data wjazdu opryskiwaczem. Zabieg wykonujesz, gdy wyniki odłowów oraz lustracji przekroczą próg.
Progi ekonomicznej szkodliwości – kiedy zabieg naprawdę się opłaca
Zabieg insektycydowy wykonuje się dopiero po przekroczeniu progu ekonomicznej szkodliwości, ustalonego na podstawie lustracji polowych oraz odłowów w żółtych naczyniach. Nie profilaktycznie ani „przy okazji herbicydu”. Nie wykonuje się go też na wszelki wypadek. Próg wyznacza moment, w którym wartość ratowanego plonu przekracza koszt zabiegu.
| Szkodnik | Próg | Sposób pomiaru | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Pchełki ziemne | 1 chrząszcz | 1 mb rzędu | faza liścieni, reakcja natychmiastowa |
| Pchełka rzepakowa | 3 chrząszcze | 1 mb rzędu | lustracja od wschodów |
| Śmietka kapuściana | 1 muchówka / 3 dni | żółte naczynie | rozbieżność źródeł, patrz niżej |
| Gnatarz rzepakowiec | 1 larwa | roślina | licz larwy, nie imago |
| Tantniś krzyżowiaczek | 1 gąsienica | roślina | |
| Rolnice | 6-8 gąsienic | 1 m² | lustracja gleby przy roślinach |
| Ślimaki (1-4 liście) | 2 ślimaki + 5% uszkodzonych siewek | pułapka + lustracja | dwa warunki łącznie |
| Ślimaki (od 5 liści) | 4+ ślimaki + 10% zniszczonych roślin | pułapka + lustracja | dwa warunki łącznie |
| Mszyce (wektor TuYV) | pierwsze osobniki | lustracja | próg praktycznie zerowy |
| Chowacz galasówek | 2-3 chrząszcze / 3 dni | żółte naczynie | |
| Chowacz brukwiaczek | 2-4 chrząszcze / 25 roślin lub 10 / 3 dni | lustracja lub żółte naczynie | |
| Chowacz czterozębny | 6 chrząszczy / 25 roślin lub 20 / 3 dni | lustracja lub żółte naczynie | |
| Słodyszek rzepakowy | 1-2 (BBCH 50-52), 4 (53-55), 5-6 (59) | roślina | próg rośnie z fazą |
| Chowacz podobnik | 4 / 25 roślin lub 100 / 6 dni; alternatywnie 1 / roślinę | lustracja lub żółte naczynie | rozbieżność źródeł |
Dla dwóch gatunków źródła podają różne liczby i nie ma powodu tego ukrywać. W przypadku śmietki kapuścianej MODR oraz KZPRiRB przyjmują 1 muchówkę w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni, podczas gdy Corteva podaje 3-5 śmietek w ciągu 1-2 dni. Rozbieżność występuje również przy chowaczu podobniku. Przy takich różnicach bezpieczniej przyjąć niższą wartość i porównać ją z komunikatami regionalnej stacji ochrony roślin, która zna bieżącą presję na danym terenie.
Monitoring plantacji – żółte naczynia, czerpak i pułapki feromonowe
Żółte naczynia wystawia się dwa razy w roku: bezpośrednio po wschodach rzepaku oraz wczesną wiosną, zanim rozpoczną się naloty chowaczy, czyli przy pierwszym ociepleniu na przełomie lutego i marca. Naczynie ustaw na wysokości łanu i podnoś je w miarę wzrostu rzepaku. Schowane w liściach przestaje skutecznie łowić owady.
Sam odłów nie wystarczy. Naczynie informuje o nalocie na pole, ale nie o rzeczywistym zasiedleniu roślin. Uzupełnij więc pomiar lustracją wzrokową w kilku losowych punktach oddalonych od brzegów pola. Do oceny liczebności chrząszczy w łanie służy także czerpak entomologiczny. Przy śmietce kapuścianej wykorzystuje się pułapki feromonowe, które pomagają śledzić lot konkretnego gatunku. Wynik z pułapki trzeba ocenić razem z odłowami oraz lustracją. Sam nie wyznacza terminu zabiegu.
W szczycie nalotów kontroluj plantację co 2-3 dni, a poza nim raz w tygodniu. Zapisuj w jednym miejscu datę i liczbę odłowionych owadów. Notuj również fazę BBCH, choćby w zeszycie trzymanym w kabinie. Porównanie kolejnych pomiarów pokaże, czy nalot narasta, czy już wygasa. Decyzja o zabiegu zależy od tego przebiegu oraz od przekroczenia właściwego progu.
🛒 Sprawdź na Allegro: czerpaki entomologiczne
Profilaktyka i integrowana ochrona – zanim sięgniesz po opryskiwacz
W integrowanej ochronie rzepaku najpierw stosuje się płodozmian oraz odpowiednią agrotechnikę, w tym dobór odmiany. Chemię włącza się dopiero wtedy, gdy te działania nie wystarczają. Ma to praktyczne uzasadnienie: większość szkodników rzepaku zimuje w glebie albo w resztkach pożniwnych blisko poprzedniej plantacji.
Podstawą jest co najmniej 4-letnia przerwa w uprawie rzepaku na tym samym stanowisku. Rzepak posiany po rzepaku albo tuż obok zeszłorocznego pola trafia na gotową populację chowaczy oraz śmietki, która nie musi przemieszczać się na większą odległość. Z tego samego powodu liczy się izolacja przestrzenna od innych plantacji rzepaku, także należących do sąsiada.
Unikaj nadmiernego nawożenia azotem. Bujne, przenawożone rośliny mają wiotkie tkanki i przyciągają szkodniki. Jesienią gorzej hartują się też przed zimą. Siej kwalifikowany materiał siewny, ponieważ fabryczna zaprawa oraz zdrowe nasiona sprzyjają szybkim, wyrównanym wschodom. Roślina, która sprawnie przechodzi fazę liścieni, krócej pozostaje bezbronna wobec pchełek.
Płodozmian i izolacja przestrzenna ograniczają presję szkodników związaną z poprzednimi plantacjami. Pomagają również zabiegi agrotechniczne i zwalczanie chwastów żywicielskich, takich jak gorczyca polna oraz tobołki polne. Nie zastępuje to monitoringu, ale zmniejsza prawdopodobieństwo konieczności interwencji chemicznej.
Zaprawy nasienne – ochrona wschodów bez opryskiwacza
Zaprawianie nasion uznaje się za metodę ochrony wczesnych faz rozwojowych, która jest najskuteczniejsza i najmniej obciąża środowisko, ponieważ jedna zaprawa zastępuje kilka zabiegów nalistnych. Substancja działa od kiełkowania. Chroni więc roślinę w ciągu tych 2-3 dni, w których żerowanie pchełek może ją zabić, zanim opryskiwacz zdąży wjechać na pole.
Lumiposa 625 FS zawiera cyjanotraniliprol. Substancja upośledza funkcje mięśni owada. Szkodnik najpierw przestaje żerować, a po 24-60 godzinach ginie. Ma to znaczenie podczas oceny skuteczności w polu: chrząszcz może jeszcze chodzić po roślinie, choć już jej nie uszkadza. Zaprawa działa na pchełkę ziemną i pchełkę rzepakową. Obejmuje również śmietkę kapuścianą oraz gnatarza rzepakowca, czyli główne szkodniki wschodów.
Drugim rozwiązaniem jest Buteo z flupyradifuronem, który zastąpił wycofane neonikotynoidy. Zakres rejestracji zapraw może zmieniać się między sezonami, dlatego przed zamówieniem nasion sprawdź aktualną etykietę oraz rejestrację konkretnego produktu.
Zwalczanie chemiczne – dobór substancji czynnej i temperatura zabiegu
Insektycyd dobiera się do gatunku i fazy rozwojowej rośliny. Trzeba też uwzględnić temperaturę w dniu zabiegu. Jej pominięcie jest częstą przyczyną sytuacji, w której preparat nie działa zgodnie z oczekiwaniami.
| Grupa substancji | Przykładowe substancje czynne | Zakres temperatur | Główne zwalczane szkodniki | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Pyretroidy | deltametryna, lambda-cyhalotryna | optymalnie poniżej 20°C | pchełki, chowacze, słodyszek, gnatarz | powyżej 20°C skuteczność spada, opryskuj wieczorem |
| Neonikotynoidy (dopuszczone) | acetamipryd | do 25°C | słodyszek, chowacze, mszyce | działanie układowe |
| Mieszaniny | acetamipryd + lambda-cyhalotryna (Inazuma 130 WG) | szeroki zakres | śmietka, chowacze, słodyszek | odporna na zmywanie deszczem |
| Diamidy antranilowe | cyjanotraniliprol | zaprawa nasienna | pchełki, śmietka, gnatarz | ochrona od kiełkowania |
| Butenolidy | flupyradifuron | zaprawa nasienna | szkodniki wschodów | zamiennik neonikotynoidów |
Pyretroidy działają optymalnie w temperaturze poniżej 20°C. Acetamipryd można stosować do 25°C. Przy wyborze substancji kieruj się aktualną etykietą preparatu, gatunkiem szkodnika oraz temperaturą podczas zabiegu.
Rotuj substancje należące do różnych grup IRAC, aby zapobiegać narastaniu odporności szkodników – wielokrotne stosowanie tego samego pyretroidu przez kolejne sezony zwiększa to ryzyko. Jeśli po zabiegu widzisz żywe chrząszcze, przy następnej interwencji zmień grupę substancji, zamiast zwiększać dawkę.
W okresie kwitnienia obowiązuje bezwzględna ochrona zapylaczy: zabiegi wykonuje się wyłącznie po oblocie pszczół i preparatami dopuszczonymi do stosowania na kwitnący rzepak. Dawek nie podaję, ponieważ obowiązuje wyłącznie dawka z aktualnej etykiety-instrukcji, a lista dopuszczonych substancji zmienia się co sezon. Przed zabiegiem sprawdź rejestrację w wyszukiwarce środków ochrony roślin.
Dlaczego szkodniki otwierają drogę chorobom rzepaku
Rana po żerowaniu larwy otwiera drogę patogenom. Dobrze widać to przy chowaczach łodygowych. Pęknięta i wykrzywiona łodyga umożliwia wnikanie grzybów wywołujących suchą zgniliznę kapustnych oraz szarą pleśń. Uszkodzenia sprzyjają też zgniliźnie twardzikowej. Zdrowa, nieuszkodzona tkanka broni się skuteczniej.
Osobnym problemem są mszyce, które przenoszą wirusa żółtaczki rzepy. W tym przypadku leczenie nie jest możliwe, ponieważ wirusa nie da się usunąć z zainfekowanej rośliny.
Zabieg insektycydowy wykonany po przekroczeniu progu i w odpowiednim terminie chroni plon. Pośrednio ogranicza również ryzyko chorób. Więcej informacji na ten temat znajduje się w osobnym artykule o chorobach rzepaku.
